2005

macroniveau
Blauwestad luchtfoto

Blauwestad met informatiecentrum

Winnaar Gouden Piramide 2005: gemeenten Winschoten, Scheemda, Reiderland, de provincie Groningen, Ballast-Nedam Bouw, BAM Vastgoed en Geveke Bouw

Met het project de Blauwe Stad in Groningen. Op 26 november 2005 reikte secretaris-generaal van VROM, mevrouw Marjanne Sint namens de minister en de overige betrokken ministeries de Gouden Piramide 2005 uit.

Opdrachtgever Blauwestad

Opdrachtgever Jan Postema

Opdrachtgevers Blauwestad

Opdrachtgever Jan Kleine

Stedenbouwkundige Jeroen de Willigen (De Zwarte Hond)

Stedenbouwkundige Jeroen de Willigen

Uit het juryverslag

Een radicale poging om met een gedurfd regionaal plan de neerwaartse spiraal - sociaal en economisch -in Oost-Groningen te doorbreken. De omstandigheden in dit deel van Groningen zijn dramatisch. Door leegstand verpauperde steden en dorpen, massale werkloosheid en gebrek aan maatschappelijk perspectief tekenden de misère in het Oldambt. Wilde hier écht verbetering in komen, dan paste in dit geval een ingrijpend, omvangrijk en veelomvattend plan.
Eind jaren tachtig nam de provincie Groningen haar verantwoordelijkheid door vanuit het perspectief van het collectief belang opdracht te geven voor een revolutionair water-, natuur- en woningbouwplan van toentertijd ongekende schaal. Later werden de betrokken gemeenten, het waterschap Hunze en Aa en andere partijen betrokken. Na eindeloze procedurele inspanningen en aanpassingen werd in 1999 uiteindelijk het ontwerpbureau De Zwarte Hond gevraagd een uitgewerkt plan te maken. De opdrachtgevers, met een inmiddels opgericht projectbureau, legden in die jaren een voorbeeldige vasthoudendheid en overtuigingskracht aan de dag. Een bewonderenswaardige taaiheid, gestoeld op een vast geloof in het gedroomde eindresultaat. Het langdurige proces van het individueel uitkopen van burgers gebeurde met veel zorgvuldigheid en compassie. In 2001 kwam met het sluiten van een publiek-private overeenkomst de concrete uitvoering van het plan in zicht.

De grote kracht van het project is zonder meer de schaal: het gegraven meer beslaat 8 km2, de oppervlakte van het Sneekermeer. Aan het meer komen riante woningen te liggen op ruime kavels in een landelijke, zeer waterrijke omgeving. Tegelijkertijd wordt door de komst van het meer de situering van de bestaande dorpen Scheemda en Oostwold aantrekkelijker gemaakt. Met 350 ha nieuwe natuur wordt de Ecologische Hoofdstructuur versterkt. De situering en opzet van Het Dorp in het ruimtelijk ontwerp riep bij de jury wel enige vragen op.
De slotconclusie van de jury luidt: hier is sprake van wilskrachtig, moedig en vooruitziend (bestuurlijk) opdrachtgeverschap, dat de voorwaarden heeft geschapen voor een gepast - in Nederland onvergelijkbaar - regionaal ontwerp om het woon- en leefmilieu in Oost-Groningen van een krachtige kwalitatieve impuls te voorzien. Een toonbeeld van toekomstgericht, maatschappelijk ontwerpen.

Nominaties 2005

De gemeente Amsterdam/projectbureau IJburg
de wijk IJburg
Het Regionaal Orgaan Amsterdam, de provincie Noord-Holland en de gemeente Haarlem
Openbaar vervoersvoorziening Zuidtangent
De gemeenten Winschoten, Scheemda, Reiderland, de provincie Groningen, Ballast-Nedam Bouw, BAM Vastgoed en Geveke Bouw
De Blauwe Stad in Groningen
De gemeenten Leiden, Leiderdorp, Zoeterwoude en de provincie Zuid-Holland
W-4, gebiedsontwikkeling langs de A-4 in de regio Leiden
De gemeente Amsterdam/projectbureau Zuidas
Amsterdam Zuidas

jury 2005

Jury 2005, v.l.n.r. Floris Alkemade, Christoph Grafe, Herman Moscoviter, Edzo Bindels, Thijs Kramer, Marja van der Tas, Mels Crouwel (voorzitter) en Ellen Peper

Jury 2005

De jury onder voorzitterschap van rijksbouwmeester Mels Crouwel was als volgt samengesteld: Thijs Kramer, gedeputeerde provincie Zeeland, Ellen Peper, partner bij het adviesbureau Twynstra Gudde, Floris Alkemade, architect en partner Office for Metropolitan Architecture, Edzo Bindels, West 8 urban design & landscape architecture, Marja van der Tas, wethouder RO gemeente Apeldoorn, Christoph Grafe, docent TU Delft en publicist en Herman Moscoviter, journalist.