2007

Gebiedsontwikkeling

Jury op bezoek in Enschede

Jury op bezoek in Enschede

Roombeek, Museumlaan met zicht op Balengebouw

Roombeek, Museumlaan met zicht op het Balengebouw

Winnaar 2007: gemeente Enschede met Roombeek

Op zaterdag 24 november 2007 maakte Jacqueline Cramer, minister van VROM, bekend dat de Gouden Piramide 2007 door de jury was toegekend aan de Gemeente Enschede voor het project Roombeek. Roelof Bleker nam de trofee in ontvangst.
Na de vuurwerkramp werd het herstel en de herstructurering van de getroffen wijk met zorgvuldigheid, maar ook met daadkracht en ambitie aangepakt. Bij de stedenbouwkundige planvorming werd zowel een grote rol toebedeeld aan (oud)bewoners als aan vakdeskundigen. De nieuwe woningen kennen een grote differentiatie aan vorm en inhoud, en het particulier opdrachtgeverschap kreeg een leidende positie bij de wederopbouw toegedicht. Enkele waardevolle gebouwen die herinneren aan het textielverleden van Enschede zijn bewaard gebleven.

Roelof Bleker, wethouder gemeente Enschede

Roelof Bleker, wethouder gemeente Enschede

Gouden Piramide omslag 2007

Omslag 2007

Uit het juryrapport

De balans. Het was het telkens terugkerende begrip bij de bespreking door de jury van de wederopbouw en herstructurering van Roombeek, de wijk die op 13 mei 2000 zo onvoorstelbaar door de vuurwerkramp werd getroffen. De balans tussen het sparen van de getroffen gebouwen en sloop, de balans tussen het herstel van de karakteristiek van de wijk en vernieuwing, de balans tussen een ruimhartige bewonersparticipatie en een gestuurde aanpak. De leden van het opdrachtgeversteam voor de wederopbouw van Roombeek moeten zich ware koorddansers hebben gevoeld.
Het respect voor de geleverde prestatie was groot bij de jury. Het omgaan met de getraumatiseerde, zeer geëmotioneerde bewoners, het terugwinnen van het vertrouwen in de gemeente, het opruimen van 40 ha oorlogsgebied, waar zich veel asbest bevond, het was allemaal niet niets. Maar de lof van de jury beperkte zich niet tot de directe gevolgen van de ramp. Want zelden werd er bij het opbouwen van een wijk stedenbouwkundig zoveel geprobeerd. Alles begon met het instellen van een daadkrachtig projectbureau direct ín de wijk. Vervolgens werd een veelheid aan ideeën tot ontwikkeling gebracht: de introductie van verschillende vormen van particulier opdrachtgeverschap, de openbare ruimte kreeg een centrale plaats, een geraffineerd systeem van beeldregie werd ontwikkeld, er werd plaats gemaakt voor belangwekkende architectuur en de inweving van nieuwe culturele voorzieningen. Aan de andere kant werd het karakteristieke tuindorpje Het Roomveldje juist weer zoveel mogelijk in traditionele stijl gereconstrueerd.

Naast veel waardering was er ook enige kritiek bij de jury, vooral op het punt van de samenhang in de wijk en enkele architectonisch-stedenbouwkundige oplossingen werden als minder geslaagd beschouwd. De geboden vrijheid heeft ook ontegenzeggelijk zijn keerzijde. Het resultaat tot nu toe is echter grosso modo al ver voorbij het gangbare en kan veel nieuwe wijken in Nederland tot voorbeeld strekken. En de jury is ervan overtuigd dat het nieuwe Roombeek alleen maar beter zal worden na verwezenlijking van de nog resterende plannen. De slotconclusie van de jury is dan ook dat de geweldige prestatie van de opdrachtgevende en uitvoerende organisatie in Enschede, en de durf en ideeënrijkdom die aan de dag werden gelegd het verdienen te worden bekroond met de rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap.

Nominaties 2007

ABC van een dorp

ABC van een dorp

ABC Vastgoed Twello bv met Het ABC van een Dorp

Het nieuwe schilderachtige dorp op een voormalig slachthuisterrein wordt gezien als een manifest tegen de veronderstelde steriele suburbane woonmilieus met hun seriematige verkaveling en dominante verkeersvoorzieningen. De modern-idyllische woonomgeving is op het oog ontworpen en kent alleen huizen met een kap op vrij gevormde kavels. Het creëren van een echt (tuin)dorp stond centraal in het ontwerp.

Marnemoende bij IJsselstein

Pleisterplaats Marnemoende bij IJsselstein

Kromwijk Ontwikkelingsmaatschappij bv met Pleisterplaats Marnemoende bij IJsselstein

Provinciale plannen bestempelden het gebied aan de Hollandse IJssel - waar ook de veehouderij van Jan en Mieke Kromwijk lag tot een nieuw in te richten natuur- en recreatiegebied. De eigenaren hebben daarop inventief geanticipeerd door hun terrein om te vormen tot een pleisterplaats. Een recreatief gebied met fiets- en wandelpaden, kampeermogelijkheden, een jachthaven, bootloodsen en een jachthavengebouw/restaurant.

High Tech Campus Philips

High Tech Campus Philips Eindhoven

Philips Electronics Nederland bv met de High Tech Campus in Eindhoven

Op een terrein van 100 ha rond het bekende Natlab van Philips werden alle research- en developmentactiviteiten geconcentreerd. Doel was het bereiken van meer synergie binnen het bedrijf en het vervangen van de sterk verouderde en verspreid liggende gebouwen door nieuwbouw. Het landschapsontwerp van de campus bestaat uit vijf karakteristieke Brabantse landschapstypen. Het 250 meter lange gebouw De Strip gelegen aan een centrale plas van 7 ha vormt het hart van het omvangrijke en veelomvattende complex.

De Doorbraak

De Doorbraak

Waterschap Regge en Dinkel met De Doorbraak, de aanleg van een nieuwe beek ten zuiden van Almelo

Na een voorbereidingstijd van maar liefst veertien jaar is het waterschap enkele jaren geleden begonnen met de aanleg van een 13 kilometer lange en gemiddeld 75 meter brede nieuwe beek in Twente. Het doel van deze voorziening is meervoudig: het verbeteren van de waterhuishouding (scheiding stedelijk en landelijk water), het vergroten van de waterbergingscapaciteit (het voorkomen van wateroverlast) en het creëren van een ecologische verbindingszone tussen de Sallandse Heuvelrug en Noordoost Twente. Bij de inpassing van deze ingreep in het gebied moest een veelheid aan obstakels worden overwonnen.

Jury 2007

Jury 2007 onderweg in de bus, v.l.n.r. Ton Idsinga (secretaris), Harry Harsema, Ronald Rietveld, Susanne Heering, Berdie Olthof, Marga Waanders, Salomé Bentinck, Mels Crouwel (voorzitter)

Jury

Mels Crouwel, rijksbouwmeester, voorzitter
Berdie Olthof, landschapsarchitect, Utrecht
Zij is jarenlang als landschapsarchitect verbonden geweest aan het bekende bureau H+N+S landschapsarchitecten. Sinds februari 2006 is ze samen met landschapsarchitect Yttje Feddes een nieuw bureau begonnen. Naast het maken van landschapsontwerpen heeft ze zich intensief bezig gehouden met onder meer de routeontwerpen voor de A4 en A12 en de landschappelijke aspecten van de Limes. Verder is ze docent aan de Academie van Bouwkunst en was ze lid van de Archiprix-jury in 2004.
Salomé Bentinck, directeur huisvestingsontwikkeling UvA
Zij studeerde in de jaren zeventig aan de TU Delft Bouwkunde. Later werkte ze bij de gemeente Amstelveen/RO. Sinds enkele jaren is Salomé Bentinck verantwoordelijk voor de huisvestingsontwikkeling van de Universiteit van Amsterdam, o.a. met de ontwikkeling van het Science Park in Amsterdam/Watergraafsmeer, waaronder het wetenschappelijk kassencomplex van de nieuwbouw FNWI.
Peter Kuenzli, Gideon Consult, Rotterdam
Tot begin jaren negentig was hij directeur van de woningstichting GRUNO in Groningen. Daarna directeur van het woningbedrijf in Rotterdam. Vervolgens directeur/projectleider van een aantal zeer aanzienlijke projecten in Nederland: Leidsche Rijn, centrumplan Hoogvliet, herbouw Roombeek in Enschede. Kuenzli is van huis uit architect. Hij is directeur van het adviesbureau Gideon Consult.
Ronald Rietveld, landschapsarchitect, Amsterdam
In 2003 studeerde Ronald Rietveld cum laude af aan de Academie van Bouwkunst Amsterdam, studierichting landschapsarchitectuur. Met zijn afstudeerplan Deltawerken 2.0 won hij de derde prijs van Archiprix in 2004. Hij was ruim 7 jaar projectleider en ontwerper bij het bureau B+B. In 2006 won hij de eerste prijs van de Prix de Rome en begon hij een eigen bureau.
Marga Waanders, wethouder Ruimtelijke Ordening Leeuwarden
Marga Waanders maakt sinds 1990 deel uit van de gemeenteraad van Leeuwarden, sinds 1995 als fractievoorzitter van de PvdA. In 2001 werd zij wethouder Ruimtelijke Ordening, Verkeer en Vervoer. Zij is onder meer direct betrokken bij de ontwikkeling van de Zuidlanden: negen nieuwe, landelijke buurtschappen ten zuiden van Leeuwarden. Zij draagt regelmatig bij aan de opinievorming over de ruimtelijke ordening en het wonen in Nederland.
Susanne Heering, programmamaker Amsterdamse tv-zender AT5
In de regio Amsterdam zijn de tv-programma's van Susanne Heering over de gebouwde en landelijke omgeving inmiddels welbekend. Het programma 'Aanbouw' behandelt in de vorm van interviews met gebruikers en ontwerpers al jaren opmerkelijke nieuwe bouwprojecten in Amsterdam en in 'De Buitenlucht' wordt de natuur (waaronder de stadsecologie) in een verstedelijkte omgeving aan de orde gesteld.
Harry Harsema, tijdschrift de Blauwe Kamer, Wageningen
Landschaparchitect, journalist en grafische vormgever Harry Harsema was jarenlang de drijvende kracht achter het tijdschrift voor landschapsarchitectuur en stedenbouw de Blauwe Kamer en later het jaarboek over hetzelfde onderwerp. In 2005 kreeg hij de NVTL-trofee wegens zijn verdienste voor het verbeteren van het niveau van de beroepsuitoefening in de tuin- en landschapsarchitectuur. In 2006 zag het Engelstalige tijdschrift 'Scale' onder zijn leiding het licht.
Ton Idsinga, jurysecretaris
Voorzitter en secretaris hebben geen stemrecht.

NB. Vanwege zijn betrokkenheid bij het Roombeekproject trok Peter Kuenzli zich uit de jury terug.