2008

Instituut voor Beeld en Geluid
Instituut voor Beeld en Geluid, Hilversum
Instituut voor Beeld en Geluid in Madurodam 1:25
Onthulling Beeld en Geluid Madurodam schaal 1:25

Winnaar 2008: Stichting Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

Op zaterdag 22 november 2008 is in het NAi te Rotterdam door de Minister van OC en W Ronald Plasterk, de Gouden Piramide uitgereikt aan Stichting Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid met het gelijknamige project in Hilversum.

Gouden Piramide omslag 2008
Omslag 2008
Plaquette 2008
Plaquette 2008

Uit het juryverslag

Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid op het Mediapark in Hilversum is ongetwijfeld een van de opmerkelijkste gebouwen van de laatste jaren. De bijzondere verschijningsvorm werd in de kritieken meer dan eens als on-Nederlands getypeerd. Nu is niet duidelijk wat daarmee precies werd bedoeld, maar waarschijnlijk zijn de uitbundige roodkleurige glazen panelen voor de gevel en het spectaculaire interieur met de ‘canyon’ diep de grond in verantwoordelijk voor deze veelgebruikte kwalificatie.
Ook de jury was na het bezoek aan het Instituut onder de indruk van de enorme prestatie die hier door de architect en de opdrachtgever was geleverd. De jury begreep goed dat mensen dit gebouw on-Nederlands noemden, want met welk gebouw in Nederland was het dan te vergelijken? Het gebouw is zeldzaam in zijn wonderbaarlijkheid. Een topprestatie van de architecten, die veel steun hebben gehad van de constructieve vindingrijkheid van het ingeschakelde ingenieursbureau. Zij maakten de indrukwekkende kolomvrije hal, de gevelconstructie en de funderingsbak voor een belangrijk deel mogelijk.

Wat ook wonderbaarlijk is aan het gebouw, is dat de opdrachtgever in feite een amateur was. Maar als algemeen directeur van de stichting is hij met een enorme leergierigheid en vasthoudendheid stap voor stap het proces ingegaan, van het veiligstellen van het benodigde budget, de Europese architectenselectie, het vervolmaken van het ontwerp, het doorlopen van de procedures tot het afdwingen van ‘wat hem beloofd was’ in de eindfase. Hij trad daarbij niet solistisch op, maar steunde nadrukkelijk op een team van drie directe medewerkers uit zijn organisatie en interne werkgroepen voor de functionele feedback. De directievoering werd vol zelfvertrouwen in eigen hand gehouden.
Tijdens het totstandkomingsproces hebben zich ook enkele precaire situaties voorgedaan, zoals het vroegtijdig aanbesteden van de ‘bouwkuip’ en het risicodragend opzetten van een nieuwe fabricagemethodiek voor de glaspanelen. Dat dit allemaal goed is uitgepakt, moet volgens de jury gezien worden als het ‘afdwingen van geluk’.
Concluderend kwam de jury tot de slotsom dat hier sprake was een zeer persistente, strategisch denkende, maar ook met hart en ziel bij het project betrokken opdrachtgever en een gebouw dat nu al de status heeft verworven van een uniek ‘toekomstig monument’. De inzending van de stichting Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid kwam alles afwegend – zowel wat betreft het aspect van het opdrachtgeverschap als het architectonische resultaat – uiteindelijk als beste naar voren en is volgens de jury de terechte winnaar van de ronde 2008 van de Gouden Piramide, de rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap.

Genomineerden 2008

deBrug/deKade
foto: JHK/Roos Aldershoff
Unilever Nederland bv met deBrug/deKade in Rotterdam
Aan de Maas op het voormalige Oranjeboomterrein is voor Unilever-Bestfoods op innovatieve wijze een nieuwe kantoorvoorziening gerealiseerd voor het groeiende aantal werknemers: een 133 meter lange, vier verdieping tellende 'brug'. Het kantoor werd elders gemonteerd en is vervolgens deels rijdend, deels glijdend door Mammoet over een aantal lage gebouwen boven de bestaande fabriek geplaatst. Het tweede deel van het project deKade behelst een parkeerblok. Door de stapeling van functies werd er ruimtewinst geboekt die benut gaat worden voor woningbouw. Resultaat van een ontwikkelingscompetitie die gewonnen werd door de combinatie Dura Vermeer, JHK Architecten en West 8.

J.E.A. Boomgaard, directeur van het Stadsarchief in Amsterdam, met het gebouw De Bazel
Omvorming van een historisch bankgebouw (rijksmonument) in het centrum van Amsterdam - de voormalige Nederlandsche Handelsmaatschappij van architect K.P.C. de Bazel uit 1926 - tot een maximaal toegankelijk stadsarchief met een presentatiefunctie. Het nieuwe archief ontving het eerste halfjaar 100.000 bezoekers. De directeur, J.E.A. Boomgaard, trad op als bouwheer. Gepoogd is het voorheen zo gesloten gebouw zo transparant mogelijk te maken.

Vereniging KaveL met Villa van Vijven in Almere
Oranjekleurig, vrijstaand woongebouw voor vijf eigenaar/bewoners op een zogenaamde clusterkavel in collectief particulier opdrachtgeverschap. Uitgangspunt was het creƫren van vijf gelijkwaardige woningen, met veel privacy, in een villa-achtig gebouw dat in niets zou lijken op de gebruikelijke rijtjeswoningen of boerderettes. Strak georganiseerd totstandkomingsproces met intensief contact met de ontwerper, onder meer via workshops. Ontwerp: Next architects.

Via Projectontwikkeling bv met Huis de Wiers in Nieuwegein
Opmerkelijk project van architect Jaco de Visser, die op basis van eigen historisch onderzoek een gebouw realiseerde van vijf verdiepingen dat ruimte biedt aan een restaurant, ateliers en woonruimten. Sinds 1654 had op de locatie Huis de Wiers (1654) gestaan. Rond 1900 werd deze buitenplaats van Vreeswijk grotendeels gesloopt om plaats te maken voor een scheepswerf. De oorspronkelijke fundering van Huis de Wiers bleek nog te bestaan en werd benut voor het niet-historiserende nieuwbouwproject in houtbouw, dat in zijn vormgeving verwijst naar de oorspronkelijke bebouwing.
jury 2008

Jury 2008, v.l.n.r. Ton Idsinga (secretaris), Klaske Havik, Mels Crouwel (voorzitter), Mick Eekhout, Madeleine Maaskant, René Hoogendoorn, Ton Schaap, Roberto Meyer, Hadassah de Boer

Jury 2008

Roberto Meyer, architect bij Meyer en Van Schooten Architecten, de in Bolivia geboren Roberto Meyer studeerde aan de Academie van Bouwkunst in Amsterdam en maakte samen met zijn partner Jeroen van Schooten furore met het ING House (2002) in Amsterdam. Hun definitieve doorbraak kwam echter reeds in 1993 met het hoofdkantoor van KEMA in Arnhem. Ze ontvingen in 2000 de Merkelbachprijs voor hun woonblokken op het GWL-terrein in Amsterdam.

Renée Hoogendoorn, directeur gebiedsontwikkeling AM
Opdrachtgever Renée Hoogendoorn begon haar carrière als architect bij Groosman Partners en werkte daarna als adviseur bij het advies- en organisatiebureau Twynstra Gudde. Vervolgens was ze directeur Strategische Projecten van ING Real Estate Development Nederland en sinds 1 juni 2007 is ze werkzaam bij de full service project- en gebiedsontwikkelaar AM.

Mick Eekhout, hoogleraar productontwikkeling TU Delft, directeur Octatube International
'Bouwtechnoloog' Mick Eekhout heeft internationaal naam gemaakt als ontwerper en realisator van architectonische constructies. Vooral zijn space frames werden bekend. Veel aandacht ging bij zijn activiteiten uit naar het bereiken van synergie tussen het ontwerp- en het productieproces. Hij had de hand in talrijke publicaties en ontving in 1998 de Kho Lian Ie Prijs voor Industrial Design.

Madeleine Maaskant, architect/Maaskant en Van Velzen Architecten
Madeleine Maaskant studeerde in 1990 af aan de TU Delft en werkte voor het architectenbureau Lafour en Wijk. Na het winnen van de prijsvraag Europan 4, locatie Almelo, vormde ze samen met Victor van Velzen het gelijknamige architectenbureau. Ze werden bekend met hun verbouwing van het voormalige machinepompgebouw op het GWL-terrein tot café-restaurant Amsterdam. Ze was jarenlang redacteur van het architectuurtijdschrift OASE en o.a. lid van de Archiprix-jury 2007.

Ton Schaap, stedenbouwkundige
De in Almelo geboren en getogen Ton Schaap werd als stedenbouwer bij de dienst ruimtelijke ordening van de gemeente Amsterdam vooral bekend door de ontwikkeling van het Oostelijk Havengebied, waarin hij een cruciale rol vervulde. In 2004 combineerde hij deze functie voor drie jaar met die van stadsstedenbouwer van Enschede. In 1999 won hij de Wibautprijs.

Hadassah de Boer, programmamaker/tv-presentatrice
Haddasah de Boer deed culturele studies aan de Universiteit van Amsterdam. Reeds tijdens haar opleiding werkte ze als presentator, verslaggeefster en programmamaakster voor de Amsterdamse tv-zender AT5. In 2001/2002 presenteerde ze voor RTL 4 het programma Met man en macht. Daarna werd ze het culturele gezicht van de publieke omroep met o.a. de programma's TV3 en NPS Arena.

Klaske Havik, tijdschrift OASE, TU Delft
Klaske Havik is architect en schrijver. Na haar studie in Delft en Helsinki werkte ze als redacteur voor het tijdschrift de Architect en als praktiserend architect. Momenteel is zij universitair docent op de TU Delft en werkt zij aan een PhD onderzoek naar een literaire benadering van architectuur en stedelijke ontwikkeling. Ze publiceert in verschillende architectuurtijdschriften in binnen- en buitenland en is redacteur van OASE. Haar gedichten verschenen o.a. in Van Haagse Dichters... (Bzztôh 2001) en Vanuit de Lucht (uitgeverij Passage, 2001).

Mels Crouwel (voorzitter) en Ton Idsinga (secretaris) beiden zonder stemrecht.