2009

Winnaar 2009: De Key/De Principaal, Talis en gemeente Nijmegen De Dobbelman

Opdrachtgever: De Key/De Principaal, Talis en gemeente Nijmegen
Naam project: De Dobbelman
Ruimtelijk ontwerp: Marlies Rohmer, Floris Hund, Lennaart Sirag/Architectenbureau Marlies Rohmer, Jord den Hollander, Ingrid van den Vossenberg/gemeente Nijmegen
Architectuur: Marlies Rohmer/Architectenbureau Marlies Rohmer, Herman Zeinstra/dok architecten
Planvorming en realisatie: 2000 - 2008

Bekijk de documentaire over De Dobbelman die voor Kunstuur werd gemaakt.

Herenhuizen Dobbelman, ontwerp DOK

Herenhuizen Dobbelman, ontwerp DOK

Opdrachtgever Rienk Postuma, winnaar 2009 met De Dobbelman

Opdrachtgever Rienk Postuma, winnaar 2009 met De Dobbelman

Project

Toen de zeepfabriek Dobbelman in 1999 haar deuren sloot wilde de gemeente Nijmegen de binnenstedelijke fabrieksenclave in eerste instantie bestemmen voor de huisvesting van het poppodium Doornroosje. De buurtbewoners dachten daar geheel anders over en samen met hen werd na het aantreden van de nieuwe wethouder Paul Depla naar andere mogelijke bestemmingen gekeken. Er werd uiteindelijk gekozen voor een concept met een overwegende woonfunctie (70% van de gebouwen) gecombineerd met zorgvoorzieningen en kleine bedrijvigheid. Projectontwikkelaar De Principaal en architectenbureau Marlies Rohmer wonnen vervolgens de uitgeschreven ontwikkelingscompetitie met hun visie op de toekomst van het Dobbelmanterrein op basis van het geformuleerde woon-zorg-werken-concept. In een open planproces, met nadrukkelijke participatie van omwonenden, werden de uitgangspunten van het plan verder uitgewerkt wat er toe leidde dat er een multifunctionele mix werd gecreëerd van herbestemde fabrieksgebouwen en nieuwbouw boven een ondergrondse parkeergarage. De randen van het plangebied zouden moeten aansluiten bij de negentiende eeuwse wijk Bottendaal.

Uit het juryverslag

Na het bezoek aan het complex vatte een jurylid de algemene indruk treffend samen: ‘Het heeft de verdienste dat het allemaal heel vanzelfsprekend overkomt, terwijl je weet dat het heel bijzonder is om zo’n transformatie tot een goed einde te brengen. Een werkelijk prachtig project, dat door de maatvoering, de vormgeving en de gebruikte materialen nog steeds de sfeer ademt van het industriële verleden van het gebied.’ Dit positieve oordeel was overigens vooral gebaseerd op de vorm en inhoud van de grotere gebouwen; de grondgebonden laagbouwwoningen met topgevels vond men minder. Maar ondanks dit minpuntje overheerste de grote waardering voor zowel het sociaal-inhoudelijke als het architectonisch-stedenbouwkundige resultaat. Het tandem De Principaal - Marlies Rohmer werd door de jury gezien als de soepel draaiende motor van het totstandkomingsproces, met de gemeente Nijmegen als belangrijke conditieschepper en Talis als de ingeschakelde specialist voor de zorggebouwen.

Alles overziend kwam de jury tot de conclusie dat het stimulerende en ruimhartige opdrachtgeverschap van de gemeente en beide marktpartijen heeft geleid tot een project van hoge architectonische en stedenbouwkundige kwaliteit en dat de verantwoordelijke opdrachtgevers daarom de terechte winnaars zijn van de Gouden Piramide 2009, de Rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap.

Braderie Dobbelman

Braderie Dobbelman

Gouden Piramide omslag 2009
Omslag 2009
Jury Dobbelman

Jury op bezoek In Nijmegen

Nominaties 2009

Luchtofoto park Over-Bos Breda

Luchtofoto park Over-Bos Breda

Gemeente Breda met het park Over-Bos

Als schakel tussen Breda en het westelijker gelegen dorp Prinsenbeek, en als buffer rond de A16 en de HSL Zuid, werd deze groene inpassingszone aangelegd om de ‘zware infrastructuur’ af te schermen. Het park bevat een waaier aan recreatieve voorzieningen, is geaccidenteerd en overkluist op twee plaatsen met bijna honderd meter brede ‘stadsducten’ de verdiepte verkeersstromen. De gemeente realiseerde dit project in nauw overleg met zowel de dorpsraad van Prinsenbeek als het waterschap en de HSL-projectorganisatie.

Bekijk de documentaire over Over-Bos voor Kunstuur.

Opdrachtgevers Almere Stadshart

Opdrachtgevers Almere Stadshart: Arno Visser, Jos Melchers en Scief Houben

Almere stadshart, brug van Claus en Kaan

Almere stadshart, brug van Claus en Kaan

MAB, Blauwhoed Eurowoningen en gemeente Almere met Stadshart Almere

Ambitieus centrumplan dat Almere moet voorbereiden op de groei van de stad naar 200.000 inwoners. Met het creëren van een geaccidenteerd dubbel maaiveld wordt ruimte geboden aan een stedelijk programma met een veelheid aan functies: retail, leisure, kantoren, appartementen, een hotel, theater en bibliotheek en een ondergrondse parkeergarage. Bij de realisatie is een keur aan architecten en stedenbouwers ingeschakeld. De gemeente heeft voor het omvangrijke project een zelfstandige Dienst Stadscentrum ingesteld die direct ressorteert onder de projectwethouder en voorzien van een ruim mandaat als de ‘doortastende’ counterpart kan fungeren van de twee betrokken projectontwikkelaars.

Bekijk de documentaire over Almere Stadshart voor Kunstuur.

Lofar Drenthe

Lofar Drenthe

Astron met landschapsplan LOFAR

Nederlands Instituut voor Radio Astronomie, met het landschapsplan ‘LOFAR, ontdekkingen in het onbekende’ bij Exloo. In het noord-oosten van Drenthe werd op een kaal akkerbouwgebied van 400 ha een omvangrijke radioscoop gesitueerd van een nieuwe generatie. Nadat de grond op de flank van de Hondsrug van de ruim veertig boeren was verworven werd niet volstaan met het installeren van de high tech installaties maar werd voor het gebied een natuur- en inrichtingsplan gemaakt dat voorzag in de aanleg van terpen, een kwelmoeras, slenken, het herstel van de natuurlijke loop van de beek en een veelsoortig grasland. Zo ontstond niet alleen de voorziening voor geavanceerd wetenschappelijk onderzoek maar ook een geheel nieuw natuurgebied. De opdrachtgever realiseerde dit grote project met tal van betrokken instanties in relatief korte tijd.

Bekijk de documentaire over LOFAR die avrotros voor Kunstuur maakte.

Twuyverhoek

Twuyverhoek

Gemeente Langedijk met de dorpsuitbreiding Twuyverhoek

Ten oosten van de landelijke kern Sint Pancras is door de gemeente een woonwijk gerealiseerd met een puur dorpse sfeer, met gebruikmaking van de karakteristieke kenmerken van het gebied - zoals de slootstructuur en de strandwal - maar in een eigentijdse architectonische vertaling. Het plan omvat 450 woningen, waaronder 45 vrije kavels. De gemeente heeft samen met het stedenbouwkundig bureau de regie in handen gehouden, de lokale wensen en meningen in de plannen geïncorporeerd en pas na de architectenkeuze de ontwikkelaars bij het bouwproces betrokken. Door de grote variatie aan woningtypen en verkavelingseisen was de uitvoering een relatief gecompliceerde operatie.

Bekijk de documentaire over Twuyverhoek die voor Kunstuur gemaakt werd.

Jury 2009

Jury 2009, v.l.n.r. Michelle Provoost, Bregtje van der Haak, Dick Regenboog, Michiel Wagenaar, Sjoerd Soeters, Roelof Bleker, Paul Toornend, Liesbeth van der Pol

Jury 2009

Liesbeth van der Pol, Rijksbouwmeester, voorzitter
Liesbeth van der Pol is architect en sinds 1989 (mede)directeur van Atelier Zeinstra Van der Pol. Ze verwierf bekendheid met de Rode Donders in Almere, het depotgebouw van het Nederlands Scheepvaartmuseum en de brede school De Kikker in Amsterdam. Na de fusie met Blue Architects heet haar bureau in Amsterdam inmiddels dok architecten. Vanaf 15 augustus 2008 is zij tevens rijksbouwmeester.

Dick Regenboog, Associate partner Ecorys Nederland bv
Dick Regenboog heeft zijn sporen verdiend als deskundig initiatiefnemer en opdrachtgever van talloze ontwikkelingsprojecten in Nederland. Als lid van de directie onroerend goed van de ABP was hij ondermeer betrokken bij het plan voor het Céramique-terrein in Maastricht. Hij was verder directeur bij Amstelland Vastgoed, Latei Projectontwikkeling en de Alliantie Ontwikkeling. Van 1990-2002 werkte hij bij Kolpron Consultants.

Michiel Wagenaar, Docent Afdeling Geografie, Planologie en Internationale Ontwikkelingsstudies UvA
Michiel Wagenaar heeft zich als universitair docent, onderzoeker en publicist onderscheiden als kenner van de (geschiedenis van) ontwikkeling van steden. In 1998 zag het boek Stedebouw en burgerlijke vrijheid het licht, over ‘de contrasterende carrières van zes Europese hoofdsteden’. Maar hij publiceerde ook over onderwerpen als veranderende woonmilieus en de groei van Amsterdam als financieel centrum.

Roelof Bleker, wethouder stedelijke ontwikkeling en cultuur, Enschede
Roelof Bleker maakt sinds 2001 namens de PvdA deel uit van het College van B&W van Enschede. Hij heeft zich geprofileerd als een bestuurder die sterk betrokken is bij bouwen, wonen en de ontwikkeling van de stad. Als vertegenwoordiger van de gemeente kreeg hij de Gouden Piramide 2007 en de European Urban and Regional Planning Award (2008) voor de wederopbouw van de door de vuurwerkramp getroffen wijk Roombeek. Hij is verder bestuurslid van het NIROV en de VNG.

Sjoerd Soeters, architect
Sjoerd Soeters is sinds hij opereert als zelfstandig architect (1979) een gezichtsbepalende ontwerper in Nederland en stond lange tijd bekend als onze enige postmodernist. Hij maakte naam met het uitbundige amusementsgebouw Circus in Zandvoort, het gebouw Helicon in Den Haag en de wand aan de Arenaboulevard in Amsterdam. Vanaf de jaren negentig nam het stedenbouwkundig werk in omvang toe: het Java-eiland in Amsterdam, Mariënburg in Nijmegen, Haverleij bij Den Bosch en het centrumplan voor Zaanstad. Hij is (mede) directeur van het bureau Soeters Van Eldonk Architecten in Amsterdam.

Paul Toornend, architect.
Paul Toornend werkt sinds zijn afstuderen als architect in 1993 aan uiteenlopende projecten op het terrein van architectuur en stedenbouw. Hij won in 2001 de basisprijs Prix de Rome met Allocated Grounds 03, waarin hij de grote invloed van de eigendomsverhoudingen op de structuur van het Westland aantoont. Verder hield hij zich onder meer bezig met de plannen voor de herstructurering van na-oorlogse woonwijken, bijvoorbeeld voor de westelijke tuinsteden in Amsterdam (Allocated Grounds 04) en in het kader van Campus Hoogvliet in Rotterdam (Allocated grounds 05). In 2005 publiceerde hij het boek Untitled Space over de vooralsnog onvoltooide serie gelijknamige projecten voor een virtuele collectieve ruimte. Paul Toornend is tevens conservator ruimte bij het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen.
ornend, architect

Bregtje van der Haak, documentairemaker en journalist
Bregtje van der Haak studeerde politicologie en rechten aan de UvA en journalistiek aan de Columbia University en maakt sinds 1994 programma’s voor de publieke omroep, met name de VPRO. In 1998 verscheen Retopia, een documentaire over de Bijlmermeer in Amsterdam en in 2002 Lagos Wide & Close, over het werk van Rem Koolhaas in de hoofdstad van Nigeria. In 2006 en 2007 was ze – samen met Frank Wiering – programmadirecteur a.i. van de VPRO.

Michelle Provoost, vakcriticus (vice-voorzitter jury)
Michelle Provoost is al jarenlang actief als criticus, docent en publicist op het terrein van architectuur, stedenbouw, landschap en ruimtelijke ordening. Ze is werkzaam bij Crimson, architectural historians in Rotterdam. Ze was projectleider van WiMBY! in Hoogvliet en promoveerde in 2003 aan de Rijksuniversiteit Groningen op Maaskant, architect van de vooruitgang. Sinds 1 november 2008 is Michele Provoost tevens directeur van het International New Town Institute in Almere.

Ton Idsinga, secretaris
Ton Idsinga is sinds 2002 de projectleider en jurysecretaris van de Gouden Piramide, Rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap.