2016

Minister Blok overhandigt de trofee aan winnaar Jacqueline Bouts

Minister Blok overhandigt de trofee aan winnaar Jacqueline Bouts van Stichting Xenia Hospice
Foto Valerie Kuypers

Stichting Xenia Hospice wint Gouden Piramide 2016

met het Xenia hospice voor jonge mensen in Leiden
Op 26 november heeft minister Blok voor Wonen en Rijksdienst de Gouden Piramide uitgereikt aan Stichting Xenia voor het Xenia hospice voor jonge mensen in Leiden. De trofee werd in ontvangst genomen door opdrachtgever en directeur Jacqueline Bouts. De prijs bestaat naast de trofee uit een geldbedrag van 50.000 euro en een architectuurplaquette.

Jury te gast bij Xenia hospice in Leiden

Jury te gast bij Xenia hospice in Leiden

Xenia hospice voor jonge mensen o

Xenia hospice. Foto Eelk Colmjon

Xenia hospice woonkeuken

Xenia hospice woonkeuken. Foto Eelk Colmjon

Over het project

Verpleegkundige Jacqueline Bouts ontdekte dat er in Nederland geen voorziening bestond voor jongvolwassenen met een beperkte levensverwachting. Zij besloot deze leemte op te vullen en liet zelf een hospice voor jonge mensen bouwen, gesteund en geholpen door haar echtgenoot, architect Piet van Veen. Het Xenia-huis staat op een binnenterrein in het oude centrum van Leiden. De locatie en het ontwerp stellen de bewoners in staat om het normale leven van een jongvolwassene zoveel mogelijk voort te zetten. Er is een frisse en ontspannen sfeer gecreëerd, onder meer door de lichte kleurstelling die tot in het meubilair is doorgevoerd. Ramen lopen door tot aan de vloer en bieden bewoners ruim uitzicht op de tuin en het openbare binnenterrein, ook als zij op bed liggen. De tuin heeft een intiem karakter, mede dankzij de subtiele knik in de gevel en de bank die rondom een oude bruine beuk is geplaatst.

Het ontwerp is van het Leidse architectenbureau Mulder Van Tussenbroek, dat daarvoor samenwerkte met Van Veen. Het gebouw is eigendom van studentenhuisvester DUWO, die het verhuurt aan Xenia. De kosten voor de inrichting en de exploitatie worden voor een belangrijk deel opgebracht met donaties en sponsorbijdragen die de stichting Vrienden van Xenia werft. Bijzonder is ook de samenwerking met Leidse studenten, bijvoorbeeld geneeskunde en psychologie, die als vrijwilliger bij Xenia betrokken zijn.

Opdrachtgevers Xenia Hospice Jacqueline Bouts en Piet van Veen

Opdrachtgevers Xenia Hospice Jacqueline Bouts en Piet van Veen
Foto Reyer Boxem

Omslag publicatie 'Hart en Ziel' Gouden Piramide 2016

Omslag publicatie 'Hart en Ziel'
ontwerp: Katja Hilberg

Uit het juryrapport

Rijksbouwmeester en juryvoorzitter Floris Alkemade: “De jury is zwaar onder de indruk van Xenia. De opdrachtgever adresseert op eigen initiatief een aantal punten waar wij als maatschappij voor staan: de grote veranderingen die zich afspelen in de zorg en de vraag hoe we de zorg terugbrengen van de grote instituten naar de stad en de woonwijken. De zorg voor jonge mensen met een beperkte levensverwachting is een enorm zwaar onderwerp, maar Xenia brengt deze op een bijna vanzelfsprekende wijze onder in de stad. Ze weet daarmee de stedelijke samenleving te verrijken en te raken. Het Xenia-huis ademt de onnadrukkelijkheid van een opdrachtgever en een architect die begaan zijn met hun missie, zonder zelf het podium te zoeken.”

Publicatie Hart en Ziel

De beste inzendingen van de Gouden Piramide 2016 voor Architectuur worden uitvoerig beschreven in de publicatie ‘Hart en Ziel’, verschenen bij uitgeverij nai010 (ISBN 978-946-208-318-9). Het hoofdstuk met het juryverslag is hieronder als bijlage toegevoegd en op deze pagina kunt u documentaires over de vijf genomineerde opdrachtgevers bekijken. Avrotros zond in Kunstuur een reportage uit over Stichting Xenia Hospice. Terug te zien bij uitzending gemist.

Nominaties 2016

Onder leiding van Floris Alkemade, rijksbouwmeester, heeft de jury vijf opdrachtgevers genomineerd voor de Gouden Piramide 2016. Stichting Xenia Hospice won. De overige vier nominaties zijn:

Kaasmakerij De Tijd

Kaasmakerij De Tijd. Foto Luuk Kramer

Kaasmakerij De Tijd interieur

Kaasmakerij De Tijd interieur. Foto Luuk Kramer

Kaasmakerij met weerspiegeling polder

Colonnade met weerspiegeling Beemsterpolder in de glasgevel van de nieuwe kaasmakerij. Foto Luuk Kramer

 

CONO Kaasmakers met kaasmakerij De Tijd, Westbeemster

CONO is een coöperatie van 475 veehouders in Noord-Holland en al ruim honderd jaar gevestigd in de Beemster, een Unesco-werelderfgoed. De historische en hedendaagse band met deze polder was aanleiding om de uitbreiding van de kaasmakerij op de bestaande locatie te realiseren. Dat stelde hoge eisen aan de architectuur, die geen afbreuk mocht doen aan de cultuurhistorische waarde van het landschap. CONO heeft uitzonderlijke inspanningen geleverd om te komen tot een gebouw dat het werelderfgoed levend houdt.
Ontwerp: Bastiaan Jongerius Architecten

Jury bij Kleiburg

Jury te gast bij opdrachtgevers Kleiburg

Kleiburg aanzicht gevel noord

Kleiburg aanzicht gevel noord. Foto Marcel van der Burg

Kleiburg plint hoek

Kleiburg plint hoek. Foto Marcel van der Burg

Consortium DeFlat met Kleiburg, Amsterdam

Toen woningcorporatie Rochdale haar Bijlmerflat Kleiburg voor één euro te koop aanbood, kwam een consortium van drie zelfstandige ondernemers plus KondorWessels Vastgoed met het voorstel voor een klusflat. Kopers knappen hun appartement zelf op. Het consortium nam de verantwoordelijkheid voor de gezamenlijke ruimtes, bood opties aan voor de verbouwing van de woningen en stelde een kluscoördinator aan. Dankzij de creatieve aanpak is de honingraatflat niet alleen behouden gebleven, maar gaat er zelfs een nieuwe impuls voor de buurt van uit.
Ontwerp: NL architects, XVW architectuur

De Markthal Rotterdam o

De Markthal. Foto Ossip van Duivenbode

Doorsnede Markthal

Doorsnede Markthal. Beeld: Provast

De Markthal

Markthal by night. Beeld Ossip van Duivenbode

Provast met de Markthal, Rotterdam

Het initiatief voor een overdekte markthal bij de bestaande warenmarkt op de Binnenrotte kwam van de gemeente Rotterdam. Projectontwikkelaar Provast won de ontwikkelingscompetitie met een grensverleggend ontwerp dat de overdekte markt integreert met 226 appartementen, een supermarkt en een parkeergarage. Het bedrijf wist het project, ondanks de risico’s, ongeschonden door de vastgoedcrisis te loodsen. De Markthal blijkt een architectonisch fenomeen waarvoor toeristen naar Rotterdam komen, maar dat evengoed in trek is bij Rotterdammers zelf.
Ontwerp: MVRDV, Inbo

De Hallen Amsterdam

De Hallen Amsterdam van opdrachtgever Stichting TROM. Foto Hans Kuiper

De Hallen vanuit de lucht gezien

Screenshot van de Hallen Amsterdam, vanuit de lucht gezien

Jury in de Hallen Amsterdam

Jury in de Hallen Amsterdam

Stichting TROM met De Hallen, Amsterdam

Een gelegenheidscoalitie van gebruikers, de buurt, private investeerders en een bank transformeerde een voormalige tramremise tot een centrum voor cultuur, media en ambachten. Mede dankzij de voetgangerspassage, waar geregeld markten worden georganiseerd, en de foodcourt heeft het complex de buurt nieuw leven ingeblazen. De stichting TROM verwierf het complex na een gemeentelijke selectieprocedure, voerde de herontwikkeling uit en doet nu het beheer. Een van de sleutels voor het succes was de directe betrokkenheid van de buurt.
Ontwerp: Architectenbureau J. van Stigt

Jury met camerateam en fotograaf

Jury met camerateam en fotograaf

Jury 2016

In juni zijn de genomineerde opdrachtgevers en hun projecten bezocht door de jury onder leiding van rijksbouwmeester Floris Alkemade.

Floris Alkemade (voorzitter zonder stemrecht) is architect en stedenbouwkundige. In 2015 is hij benoemd tot Rijksbouwmeester. In 1989 trad hij toe tot het internationaal opererende architectenbureau OMA (Office for Metropolitan Architecture), waar hij in 2001 partner werd. In 2008 richtte Alkemade zijn eigen bureau FAA op, met standplaats Sint-Oedenrode en vestigingen in Brussel en Parijs.

Jop Fackeldey is sinds 2007 wethouder in Lelystad namens de PvdA. Zijn huidige portefeuille omvat onder meer wonen en economie. Eerder was hij wethouder van stadsontwikkeling. Fackeldey genoot zijn opleiding aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en was partner bij Innogration Management Consultants. Tussen 2000 en 2007 was Fackeldey voorzitter van de Stichting ALS.

Marieke Rietbergen werkt op het snijvlak van creativiteit, ontwerp en het zakenleven. In 2013 richtte zij de Design Innovation Group (DIG) op, die bedrijven adviseert en begeleidt in het vergroten van hun innovatieve vermogen. Rietbergen werkte in het verleden onder meer voor het Topteam Creatieve Industrie en de ontwerp- en onderzoeksstudio OMA/AMO. Ze is politicoloog en ergotherapeut.

Bianca Seekles is sinds 2016 directievoorzitter van ERA Contour, het Zoetermeerse ontwikkelingsbedrijf dat zich specialiseert in stedelijke vernieuwingsprojecten, duurzaamheid en cocreatie. Ze begon in 2000 bij ERA Contour, na haar opleiding Bouwkunde en Architectuur aan de Hogeschool Rotterdam. In 2008 voltooide ze het Young Management Program aan de Nijenrode University en in 2013 is ze uitgeroepen tot Vastgoedvrouw van het Jaar.

Wouter Vanstiphout is architectuurhistoricus. Hij maakt deel uit van Crimson Architectural Historians, waarvan hij in 1994 een van de oprichters was, en dat zich toelegt op onderzoek, planning en ontwikkeling. Vanstiphout vervult gastdocentschappen in binnen- en buitenland en bekleedt sinds 2009 de leerstoel Ontwerp en Politiek aan de faculteit Bouwkunde van de TU Delft.

Jord den Hollander heeft Wouter Vanstiphout in de jury vervangen wegens ziekte.

Robert Winkel, architect, richtte in 1994 het bureau Mei architects and planners op en is daar nog steeds actief. Mei is een ondernemend en kennisintensief bureau dat zich richt op ontwikkeling en vernieuwing in de architectuur. Winkel werkt internationaal en heeft veel spraakmakende transformatieprojecten op zijn naam staan. Van 2008 tot 2013 was hij lid van de Welstands- en Monumentencommissie van de gemeente Rotterdam.

Peter Paul Witsen is secretaris van de jury en heeft geen stemrecht.