Ga direct naar inhoud

2020

Projectbureau Ooijen-Wanssum wint Gouden Piramide met de gebiedsontwikkeling rond de verruiming van de Maas in Noord-Limburg

Francesco Veenstra overhandigt de trofee aan Theo Reinders
Francesco Veenstra overhandigt de trofee aan Theo Reinders
Martijn Beekman
Winnaar Gouden Piramide 2020: Projectbureau Ooijen Wanssum
De winnaars op het podium

Winnaar 2020: Projectbureau Ooijen-Wanssum met gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum

Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de Gouden Piramide toegekend aan het Projectbureau Ooijen-Wanssum voor de gelijknamige gebiedsontwikkeling rond de Maas in Noord-Limburg. De Gouden Piramide is de rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap in de architectuur en gebiedsontwikkeling. De winnaar ontvangt naast de trofee een geldbedrag van 75.000 euro. Het winnende projectbureau is een samenwerkingsverband van de provincie Limburg (de formele opdrachtgever) met het waterschap Limburg, de gemeente Horst aan de Maas, de gemeente Venray en Rijkswaterstaat.

04.3 Brug ’t Veunderke in Blitterswijck, bij laag water
Brug ’t Veunderke in Blitterswijck, bij laag en bij hoog water
04.4 Brug ’t Veunderke in Blitterswijck, bij hoog water
Paul Poels

Over het project

De directe aanleiding voor de gebiedsontwikkeling was de noodzaak om een flessenhals in de Maas weg te nemen. Deze vormde een groot risico op overlast bij hoge waterstanden. De belangrijkste ingrepen waren het herstel van een oude rivierarm die in het verleden van de Maas was afgesneden, en de aanleg van twee hoogwatergeulen. Het projectbureau combineerde deze ingrepen met de ontwikkeling van een vrij toegankelijk natuurlandschap en verbetering van de leefbaarheid, de infrastructuur en de regionale economie. Het projectbureau als opdrachtgever, de combinatie Mooder Maas als aannemer en het daaraan verbonden bureau H+N+S Landschapsarchitecten pasten op honderden plekken maatwerk toe in het ontwerp. Lees meer op de projectsite.

04.1 Centrum Wanssum: op voorgrond de Groote Molenbeek, brug Over ’t Broek en daarachter de jachthaven
Het centrum van Wanssum met op de voorgrond de Groote Molenbeek, de brug Over ’t Broek en daarachter de jachthaven
Documentaire Gebiedsontwikkeling Ooijen Wanssum: winnaar Gouden Piramide 2020
Documentaire Gebiedsontwikkeling Ooijen Wanssum: winnaar Gouden Piramide 2020

Het jury-oordeel

In de zomer van 2021, toen Limburg geteisterd werd door overstromingen, bleek hoe hard deze gebiedsontwikkeling nodig was. Op dat moment had de jury al besloten om het projectbureau voor te dragen als winnaar van de Gouden Piramide. De jury oordeelde dat de gebiedsontwikkeling tot in het kleinste detail klopt. Zowel in het ruimtelijk ontwerp als in de maatschappelijke inbedding en de bestuurlijke aanpak. Over de hele linie zijn vernieuwende keuzes gemaakt, steeds ten dienste van het eindresultaat. Juryvoorzitter en toenmalig Rijksbouwmeester Floris Alkemade: ‘Deze opdrachtgever heeft de noodzaak van rivierverruiming weten om te zetten in een enorme stimulans voor de kwaliteit van leven, door de oude rivierbedding weer te activeren en dat te verbinden aan een heel mooie landschappelijke ontwikkeling.’

Publicatie Gouden Piramide 2020 Stuurmanskunst
Publicatie Gouden Piramide 2020 Stuurmanskunst
Keesjan van den Herik en Theo Reinders van Projectbureau Ooijen-Wanssum
Opdrachtgevers Keesjan van den Herik en Theo Reinders van Projectbureau Ooijen-Wanssum
Medea Huisman

Publicatie & documentaires

De beste inzendingen van de Gouden Piramide worden uitvoerig beschreven in het boek ‘Stuurmanskunst’, kosteloos te bestellen en onderaan deze pagina te downloaden als pdf. Ook op deze pagina, bij de verschillende genomineerde opdrachtgevers, kunt u de documentaires zien die met hen en betrokken ontwerpers op locatie gemaakt zijn.
Genomineeerd waren - naast het Projectbureau Ooijen-Wanssum - VvE Schoonschip voor de drijvende woonbuurt in Amsterdam-Noord, Zeestad CV/BV voor de revitalisering van het Stadshart Den Helder, Heijmans Vastgoed BV voor de herontwikkeling van Fenix in Rotterdam en de Stichting De Getijden voor haar woningbouwproject in collectief particulier opdrachtgeverschap in Nijmegen. Onderaan deze pagina kun je de projectbeschrijvingen met juryoordelen over de genomineerde opdrachtgevers downloaden als pdf.

Overige genomineerden

Mattijs van Ruijven (gemeente Rotterdam) en Christiaan Cooiman (Heijmans BV)
Mattijs van Ruijven (gemeente Rotterdam) en Christiaan Cooiman (Heijmans BV)
Medea Huisman
03.3 Binnenzijde met zicht op binnentuin en galerijen. Links de hogere gevel aan de Rijnhaven
Binnenzijde Fenix met zicht op binnentuin en galerijen.
Marc Goodwin
03.1 Fenix met horeca en culturele instellingen in de plint
Fenix met horeca en culturele instellingen in de plint
Ossip van Duivenbode
Documentaire over opdrachtgeverschap van Heijmans bij Fenix op Katendrecht Rotterdam
Documentaire over opdrachtgeverschap van Heijmans bij Fenix op Katendrecht Rotterdam

Heijmans Vastgoed BV met Fenix te Rotterdam

Ontwikkelaar Heijmans bouwde een volledig vrij indeelbaar appartementencomplex bovenop de oude havenloods Fenix 1. In het honderd jaar oude gebouw zelf is plaats voor cultuur, horeca en creatieve bedrijven. Een aantal van deze instellingen en ondernemers kreeg daarvóór al een kans in het nog te herontwikkelen zusterpand Fenix 2. Dankzij de langdurige samenwerking met de gemeente en corporatie Woonstad geeft Heijmans niet alleen het maritieme erfgoed een nieuwe toekomst, maar speelt het bedrijf ook een belangrijke rol in de opleving van Katendrecht als gewilde stadswijk. Ontwerp: Mei Architects and Planners. Lees meer over Fenix op de site van Heijmans.

Opdrachtgevers van De Getijden, vlnr Winnie de Jager, Peter Helmink en Martin Buitinck
Opdrachtgevers van De Getijden, vlnr Winnie de Jager, Peter Helmink en Martin Buitinck
Medea Huisman
05.1 Gevel getransformeerd schoolgebouw met toegevoegde balkons. Daarvoor de biodiverse en voedselproducerende voortuin (inclusief wadi)
Gevel van getransformeerd schoolgebouw met toegevoegde balkons en tuin met wadi
Ine Voets
De Getijden, oud en nieuw. Foto: Thea van den Heuvel
Oud en nieuw vormen een U-vormig plein met eronder een regenwateropslagbekken.
Thea van den Heuvel
Documentaire over opdrachtgeverschap Stichting de Getijden in Nijmegen
Documentaire over opdrachtgeverschap Stichting de Getijden in Nijmegen

Stichting de Getijden Nijmegen

Drie particuliere initiatiefnemers namen de regie over hun eigen woonideeën. Op het terrein van een leegstaande school in Nijmegen maakten ze hun ideeën over nabuurschap, duurzaamheid en biodiversiteit waar. Zij verzamelden andere geïnteresseerden om zich heen en met elkaar ontwikkelden zij zeventien woningen, een aantal gemeenschappelijke ruimtes en een collectieve tuin. De woningen zijn deels nieuw gebouwd en deels ondergebracht in het cultuurhistorisch waardevolle schoolgebouw. Monumentale bomen zijn in het ontwerp geïntegreerd. Ontwerp: NEXIT architecten, tuinontwerpbureau INVO. Lees hier meer over deze CPO.

Initiatiefnemers Marjolein Smeele en Marjan de Blok van Schoonschip
Initiatiefnemers Marjolein Smeele en Marjan de Blok van Schoonschip
Medea Huisman
Schoonschip
Schoonschip
Schoonschip gedeelde steigers
Gedeelde steigers
Documentaire opdrachtgeverschap VvE Schoonschip in Amsterdam
Documentaire opdrachtgeverschap VvE Schoonschip in Amsterdam

VvE Schoonschip met Schoonschip in Amsterdam

In een kanaal in Amsterdam-Noord drijven 46 woningen op 30 waterkavels. Het buurtje komt voort uit enthousiasme en engagement bij een kleine groep mensen. Zij zagen een hechte en zelfvoorzienende gemeenschap op het water voor zich, een droom waarvoor nog veel moest worden ontdekt en uitgedacht. Bewoners lieten elk hun eigen woning ontwerpen en kregen een stem in de ontwikkeling van het geheel. De stichting draagt zorg voor collectieve activiteiten (zoals het verwerven van de kavels en het opdrachtgeverschap voor de vijf onderling verbonden steigers). Ontwerp: Space&Matter, Metabolic en de ontwerpers van de 46 huishoudens. Lees meer op de webpagina van Schoonschip.

Opdrachtgevers Ooijen-Wanssum, Keesjan van den Herik en Theo Reinders
Opdrachtgever Zeestad Ferdinand Vreugdenhil
Medea Huisman
Toekomstbeeld van het nieuwe stadshart van Den Helder. Beeld: West8
Toekomstbeeld van het nieuwe stadshart van Den Helder
02.1 Nieuwe inrichting Stationsgebied
Nieuwe inrichting Stationsgebied Den Helder
Bertil van Beek
Documentaire over opdrachtgeverschap Zeestad CV/BV
Documentaire over opdrachtgeverschap Zeestad CV/BV

Zeestad CV/BV met Stadshart Den Helder

Al lange tijd werkt Zeestad aan de broodnodige vernieuwing van Den Helder. Zeestad is een overheidsonderneming van de gemeente Den Helder en de provincie Noord-Holland die relatief onafhankelijk van de politiek opereert. Ze investeert in vastgoed en openbare ruimte en voert sociale en culturele projecten uit. Veel aandacht gaat uit naar de revitalisering van het Stadshart. De consistente en voortvarende aanpak van dit centrumgebied, die nu al meer dan tien jaar consequent wordt volgehouden, belooft het leefklimaat in Den Helder structureel te verbeteren. Ontwerp: West8 Rotterdam, Islant atelier voor stedebouw. Bekijk hier de projectpagina van Zeestad.

Jury 2020

Jury 2020 vlnr: Floris Alkemade, Bart de Zwart, Loes Driessen, Sofie van den Enk, Peter Paul Witsen, Wim Hazeu, Wouter Vanstiphout, Tom Frantzen en Stefan Kuks
Jury 2020 vlnr: Floris Alkemade, Bart de Zwart, Loes Driessen, Sofie van den Enk, Peter Paul Witsen, Wim Hazeu, Wouter Vanstiphout, Tom Frantzen en Stefan Kuks
Medea Huisman
Bekendmaking nominaties Gouden Piramide 2020
Bekendmaking nominaties Gouden Piramide 2020
Jury 2020
Jury 2020

Floris Alkemade (voorzitter zonder stemrecht) is architect en stedenbouwkundige. In september 2015 is hij benoemd tot Rijksbouwmeester. In 1989 trad hij toe tot het architectenbureau OMA, waar hij in 2001 partner werd. Sinds 2008 heeft Alkemade zijn eigen bureau FAA, met standplaats Sint-Oedenrode en vestigingen in Brussel en Parijs.

Loes Driessen is zelfstandig adviseur woningbeleggingen bij Homevest. Eerder werkte ze bij ING, CBRE Global Investors en Amvest. Sinds 2018 is ze bestuurslid van de Nederlandse tak van het Urban Land Institute, een multidisciplinair netwerk van professionals in vastgoed en ruimtegebruik. Ze heeft bouwkunde gestudeerd aan de TU Eindhoven.

Sofie van den Enk is journalist, presentatrice en verslaggever voor KRO-NCRV van programma’s als De Keuringsdienst van Waarde, De Vergelijkers en voorheen Me Jane You Tarzan, De Rekenkamer, Medicijnmannen en Ouders uit de Kast. Samen met Eva Munnik schreef ze de boeken ‘De Melkfabriek’ en ‘De Schoolfabriek’. Van den Enk studeerde Amerikanistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Tom Frantzen combineert ontwerpen met ontwikkelen. Als architect werkt hij vanuit zijn bureau Frantzen et al in Amsterdam. Hij richtte ook het ontwikkelingsbedrijf Lemniskade Projecten op, samen met Claus Oussoren. Met hun eerste project, het duurzame woon-werkgebouw Patch22 in Amsterdam-Noord, wonnen ze de Gouden Piramide 2018.

Wim Hazeu is bestuurder bij de woningcorporatie Woonpunt in Zuid-Limburg en was tot voor kort lid van het dagelijks bestuur van Aedes. Voorheen was hij wethouder in Maastricht voor GroenLinks, met onder meer gebiedsontwikkelingsprojecten als de ondertunneling van de A2 in de portefeuille. Hij is opgeleid in de cultuurtechniek aan de Wageningen Universiteit.

Stefan Kuks is watergraaf van het waterschap Vechtstromen. Tevens is hij voorzitter van het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie en hoogleraar watergovernance aan de Universiteit Twente. Met het waterschap Regge en Dinkel is hij tweemaal genomineerd voor de Gouden Piramide: met Kristalbad (2011) en de Doorbraak (2007). Kuks is bestuurskundige.

Miranda Reitsma werkt vanuit haar bureau Reitsma Stedebouw in Zaandam aan stedenbouwkundige en landschappelijke opgaven. Ze is of was lid van een groot aantal welstandscommissies en kwaliteitsteams, op dit moment onder meer voor Alkmaar en de Hoeksche Waard. Tussen 2007 en 2011 bekleedde ze de functie van Provinciaal Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit in Noord-Holland. MIranda Reitsma was jurylid tot september 2020.

Wouter Vanstiphout is architectuurhistoricus. Hij maakt deel uit van Crimson Historians & Urbanists, een bureau voor onderzoek, planning en ontwikkeling waarvan hij in 1994 een van de oprichters was. Vanstiphout bekleedt de leerstoel Ontwerp en Politiek aan de TU Delft en werkt als curator en gastdocent in binnen- en buitenland. Vanstiphout is jurylid sinds september 2020.

Bart de Zwart is lector vastgoed aan de Hanzehogeschool en senior-onderzoeker bij Fontys Hogescholenis. Na een opleiding als architect promoveerde hij aan de TU Eindhoven op de politieke werking van regionaal ontwerp. Hij heeft een groot aantal publicaties op zijn naam staan, onder meer over ontwerpend onderzoek, erfgoed en leegstand.

Peter Paul Witsen is secretaris van de jury en heeft geen stemrecht.

Over de prijs

Met de Gouden Piramide vestigt de rijksoverheid de aandacht op het belang van excellent opdrachtgeverschap in de architectuur en gebiedsontwikkeling. De tweejaarlijkse prijs maakt deel uit van het Actieprogramma Ruimtelijk Ontwerp (ARO), een vierjarig stimuleringsprogramma om de inzet van ruimtelijk ontwerp bij maatschappelijke opgaven te versterken. De ministeries van Binnenlandse Zaken & Koninkrijksrelaties en van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap zijn verantwoordelijk en de overige departementen zijn betrokken. Het actieprogramma vormt een onderdeel van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) en het cultuurbeleid. De Piramide wordt sinds 2003 uitgereikt. Bekijk de geschiedenispagina voor voorbeeldige opdrachtgeversverhalen uit het verleden.

Trofee