Ga direct naar inhoud

Winnaar 2012

Nederlands Instituut voor Ecologie te Wageningen (NIOO-KNAW)
NIOO-KNAW te Wageningen. Fotografie: Christian Richters

Het Nederlands Instituut voor Ecologie te Wageningen

Op 24 november heeft minister Jet Bussemaker van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de Gouden Piramide 2012 uitgereikt aan het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW). Het instituut krijgt deze onderscheiding voor zijn nieuwe gebouw in Wageningen dat in 2011 in gebruik is genomen. De Gouden Piramide werd in ontvangst genomen door de directeur, professor Louise Vet. Naast de trofee bestaat de prijs uit een geldbedrag van 50.000 euro en een architectuurplaquette.

Tijdens de uitreiking sprak minister Bussemaker over de belangrijke rol van opdrachtgevers: “Niet voor niets stimuleren we goed opdrachtgeverschap met deze onderscheiding. Opdrachtgever, ontwerper en gebruiker komen steeds dichter bij elkaar te staan. Niet alleen is de dialoog tussen deze drie partijen een voorwaarde voor een goed resultaat. Ook is de rol van de opdrachtgever en verdere professionalisering daarvan in deze tijd steeds belangrijker geworden.”

Over het project:

Het Nederlands Instituut voor Ecologie achtte het aan zijn stand verplicht om bij de ontwikkeling van zijn nieuwe onderkomen te streven naar een nieuwe standaard voor duurzaam bouwen. Om verzekerd te zijn van een frisse blik werd een architectenbureau gekozen dat zich op dit gebied nog niet eerder had onderscheiden. Bovendien mocht van het bureau, Claus en Kaan Architecten, een mooi en eigentijds ontwerp worden verwacht dat zich onttrekt aan clichébeelden van ‘groene’ architectuur.

De eis van duurzaamheid leidde onder meer tot een keuze voor het principe cradle to cradle. Dat betekent dat bouwmaterialen later – mocht het gebouw ooit worden gesloopt – opnieuw kunnen worden gebruikt, of op z’n minst kunnen worden teruggegeven aan de natuur.

Het gebouw zelf is tevens een proeftuin. Zo wordt er geëxperimenteerd met een gesloten waterkringloop, waarop ook de wc’s zijn aangesloten. Voedingsstoffen als fosfor kunnen zo worden teruggewonnen, terwijl een deel van de biomassa wordt omgezet in energie. Het groene dak heeft voorzieningen die onderzoek mogelijk maken, onder meer naar de soortenrijkdom van planten en dieren en naar technieken om levende planten stroom te laten opwekken.
Minister Bussemaker reikt Gouden Piramide uit aan Louise Vet (NIOO-KNAW)

Minister Bussemaker reikt de Gouden Piramide uit aan opdrachtgever Louise Vet (NIOO-KNAW)

Architect Dick van Wageningen en opdrachtgever Louise Vet feliciteren elkaar
Architect Dick van Wageningen en opdrachtgever Louise Vet feliciteren elkaar

Uit het juryrapport:

“De opgave van een nieuw gebouw voor het Nederlands Instituut voor Ecologie bood de opdrachtgever een uitgelezen kans om te laten zien waar het instituut voor staat. Met een gebouw waarin ecologische uitgangspunten waar mogelijk ook zelf in praktijk worden gebracht, kon letterlijk de daad bij het woord worden gevoegd.”

“De jury is erg onder de indruk van de manier waarop de opdrachtgever, in de persoon van de directeur professor Louise Vet, zich met hart en ziel heeft ingespannen om van het nieuwbouwproject iets bijzonders te maken. Ze deed dat met een stevige manier van leidinggeven, waarbij zij flink investeerde in het rechtstreekse contact met betrokkenen.”

“Nadat ze alle vijf de genomineerde projecten had bezocht, was de jury het er snel over eens dat er maar één winnaar mogelijk was. Een winnaar die heeft laten zien dat opdrachtgeverschap dat wordt gekenmerkt door bezieling en overtuiging, maar ook door de bereidheid om als het erop aankomt zekerheden los te laten, tot een prachtig en overtuigend resultaat kan leiden.”
Omslag boek Gouden Piramide 2012

Publicatie Visie en volharding Gouden Piramide 2012

Publicatie

De beste inzendingen van de Gouden Piramide 2012 worden uitvoerig beschreven in de publicatie Visie en volharding van Uitgeverij 010 (ISBN 978 90 6450 7991). De Gouden Piramide is een initiatief van de ministeries van Infrastructuur en Milieu, Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, en Economische Zaken. De prijs wordt jaarlijks uitgereikt – in oneven jaren voor gebiedsontwikkeling en in even jaren voor architectuurprojecten.

Genomineerden 2012

Onder leiding van Rijksbouwmeester Frits van Dongen heeft de jury uit 69 inzendingen, vijf opdrachtgevers genomineerd voor de Gouden Piramide 2012, de Rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap. Het thema van deze ronde is architectuur. Het Nederlands Instituut voor Ecologie heeft de Gouden Piramide gewonnen. De overige genomineerden zijn:
Dagbesteding Duinzone
Dagbesteding Duinzone boom, Noordwijk

’s Heeren Loo met de Dagbesteding Duinzone (Noordwijk)

Het perspectief van de cliënten, waarvan de meesten lijden aan een vorm van autisme, was het uitgangspunt voor de architectonische en landschappelijke opzet van de Dagbesteding Duinzone in Noordwijk. De opdrachtgever vroeg de ontwerpers van Onix zich grondig in de leefwereld van de gebruikers te verdiepen. De vormconcepten die hiervan het resultaat zijn, zijn onder meer ontleend aan de gefragmenteerde manier waarop autistische cliënten de ruimte ervaren. En omdat de cliënten in de visie van de opdrachtgever mooi zijn door hun imperfectie, is ook in de architectuur ernaar gestreefd om ‘de schoonheid van imperfectie’ tot uitdrukking te laten komen.
Drents Museum interieur

Interieur Drents Museum, Assen

Provincie Drenthe met het nieuw Drents Museum (Assen)

Een wedstrijd voor de uitbreiding van het Drents Museum in Assen werd gewonnen door architect Erick van Egeraat. Opvallend aan zijn ontwerp is dat de nieuwe expositievleugel grotendeels onder de grond is komen te liggen. Hierdoor kon op het dak, dat is samengesteld uit een aantal licht hellende vlakken, een tuinlandschap worden aangelegd dat deel uitmaakt van de doorlopende groene zone rond het museum. Het monumentale koetshuis is getransformeerd tot hoofdentree; om het contrast tussen oud en nieuw te accentueren, is het op een glazen plint geplaatst.
Stadstuin Emma's Hof paadjes

Stadstuin Emma's Hof, Den Haag

Stichting Stadstuin Emma’s Hof met de Stadstuin Emma’s Hof (Den Haag)

Het Regentessekwartier in Den Haag is een aantrekkelijke woonwijk, maar met weinig groen. Tijdens een straatfeest in 2007 kwam het idee ter sprake om op een binnenterrein een openbare tuin aan te leggen op de plaats van een verpauperd pand. Zes buurtbewoners vormden daartoe een initiatiefgroep. Ze wisten de eigenaar van het pand, een projectontwikkelaar die er woningen wilde bouwen, ertoe te bewegen het terrein te verkopen. De initiatiefgroep werd een stichting, die erin slaagde bijna anderhalf miljoen euro bijeen te krijgen. De stadstuin, die in 2011 werd opgeleverd, werd aangelegd naar een ontwerp van Leonoor van der Linden - van Eck van Arcadis en bevat een huisje dat is ontleend aan een historisch koffiehuis in Wassenaar.
Ignatius Gymnasium Amsterdam
Ignatius Gymnasium Amsterdam, exterieur

Stichting VO Amsterdam-Zuid met het St. Ignatiusgymnasium (Amsterdam)

Nadat was besloten om het St. Ignatiusgymnasium te laten groeien van 500 naar 750 leerlingen, koos het schoolbestuur ervoor om niet te verhuizen, maar om het bestaande schoolgebouw uit te breiden. Zo kon de school ‘het kloppend hart’ van de woonwijk in Amsterdam-Zuid blijven. Het stelde de architecten voor de opgave om op dezelfde plek het dubbele aantal vierkante meters te realiseren, zonder dat dit ten koste zou gaan van het open karakter van het schoolgebouw. De vernieuwing is aangegrepen om het hele gebouw geschikt te maken voor eigentijdse werkvormen: niet alleen klassikaal onderwijs, maar ook individueel en in groepen. Het ontwerp is van Jurriaan van Stigt van LEVS Architecten uit Amsterdam.

Gouden Piramide

De jaarlijks toe te kennen Rijksprijs bestaat uit een bedrag van vijftigduizend euro, een trofee en een architectuurplaquette. De Gouden Piramide is een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Milieu, mede namens de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie.