Ga direct naar inhoud

Vogelbescher­ming Nederland

Vogelobservatorium Tij
Eigenzinnige hut aan het Haringvliet wakkert verwondering aan over de natuur

Vogelobservatorium Tij. Foto Katja Effting
Vogelobservatorium Tij bij 't Haringvliet. Foto Katja Effting

Opdrachtgever en ontwerp

Eindverantwoordelijke:
Fred Wouters

Projecttrekker:
Marijke van de Staak

Ontwerp:
RO&AD Architecten, RAU Architects, Geometria Ltd, Breed ID

Planvorming en realisatie:
2016–2019

Projectbeschrijving

Toen het besluit was gevallen om de Haringvlietsluizen regelmatig op een kier te zetten, kregen zes natuurorganisaties de gelegenheid om nieuwe natuur te maken en de beleefbaarheid te vergroten. De Postcodeloterij kende 13,5 miljoen toe uit haar Droomfonds en de provincie Zuid-Holland legde eenzelfde bedrag bij. Natuurontwikkeling was tenslotte het doel van de geopende sluisdeuren. Zeewater stroomt weer het Haringvliet in en trekvissen zoeken het luwe binnenwater weer op om te paaien. Daardoor komen ook meer vogels op het gebied af.
De Vogelbescherming trok het deelproject ‘Recreatie’. Vogelobservatorium Tij is een van de resultaten. Het is een bijzondere verschijning: een eivormig paviljoen van hout, afgedekt met riet, gelegen op een eiland waarvan de oevers meebewegen met het tij en de zandstromen – af en toe stroomt het observatorium zelf onder water. Het is bereikbaar via een verscholen pad met vlonders, doorkijkjes en een tunnel met broedkasten voor de oeverzwaluw. In de tunnel zit een ‘luisteroor’ dat de vogelgeluiden in de omgeving versterkt. Bezoekers worden zo aangespoord om ook hun gehoor te gebruiken. Eenmaal binnen, zijn ze niet op een eigen verrekijker aangewezen. Er staat een speciale outdoor-telescoop van Swarovski Optik.
De ambitie van de Vogelbescherming is om met deze bijzondere architectuur meer mensen aan te spreken dan alleen vogelkenners. Verwondering over de natuur leidt tot draagvlak voor de natuur, is de gedachte. De ovale vorm die daaruit is voortgekomen, is ook technisch vernieuwend. Constructief was die alleen mogelijk met een volledig computergestuurd ‘parametrisch’ ontwerp. Het bouwwerk is demontabel, natuurinclusief en in alle opzichten duurzaam en circulair.
De zes Droomfondspartners voeren een reeks projecten in en om het Haringvliet uit, waaronder de aanleg van een vogeleiland, nieuwe natuur op schorren en slikken en een aantal andere uitkijkplekken. Tij staat symbool voor deze hele operatie. Na oplevering is het gebouw overgedragen aan Natuurmonumenten, beheerder van het terrein.

Juryoordeel

Een vogelkijkhut is meestal een heel simpel bouwwerk. Maar op deze plek, in de context van de natuurontwikkeling in en om het Haringvliet, wilde de Vogelbescherming meer. Er is een eyecatcher gebouwd die het gebied identiteit geeft en voor meer mensen interessant maakt om te bezoeken. Het vergroot het maatschappelijk draagvlak voor de natuur. Dat is relevant, want het zijn uiteindelijk donateurs en belastingbetalers die de hoofdmoot van de kosten opbrengen. Een deel van de jury meent dat de balans tussen natuurbeleving en -kwaliteit hier uit evenwicht is geraakt. De middelen die zijn besteed aan deze bijzondere uitkijkpost, zijn niet meer beschikbaar voor bijzondere natuur.

Interieur vogelobservatorium   Foto Jeroen Verrecht
Interieur bestaat uit een remontabele houtconstructie. Foto Jeroen Verrecht

Deel via social media