Ga direct naar inhoud

Gemeente Smallingerland

IKC De Leister Igge
Gemeente en schoolbestuur in Friesland nemen het voortouw in het verduurzamen van scholen

Zuidgevel IKC De Leister Igge.
Zuidgevel IKC De Leister Igge. Foto Mart Stevens

Opdrachtgever en ontwerp

Eindverantwoordelijke en projecttrekker:
Yvonne Hofstee

Ontwerp:
LIAG architecten en bouwadviseurs (als partner in het consortium Grenovation met Meerbouw en DAIV)

Planvorming en realisatie:
2017–2018

Bibliotheek IKC De Leister Igge.
Bibliotheek IKC De Leister Igge. Foto Mart Stevens

Projectbeschrijving

In één zomervakantie is een verouderd basisschoolgebouw getransformeerd tot een energieneutraal Integraal Kindcentrum (IKC) met een gezond binnenklimaat. De Friese gemeente Smallingerland en het bestuur van De Leister Igge hadden hiermee een primeur. Het is het eerste IKC in een gerenoveerd schoolgebouw met Nul-op-de-meter. Het is aardgasvrij en per saldo komt alle energie van de zonnepanelen op het dak.
Bouwtechnisch is dat een mooie, maar geen uitzonderlijke prestatie. Voor onderwijshuisvesting is het echter een doorbraak. De reguliere financieringsmethoden in het onderwijs maken investeringen van deze omvang onhaalbaar. Schoolbesturen zijn gebonden aan genormeerde rijksmiddelen voor onderhoud en energie. De budgettaire ruimte van gemeenten is doorgaans beperkt. Tegelijk zijn er veel scholen die kampen met vergelijkbare problemen. Het vijftig jaar oude gebouw van De Leister Igge in Opeinde was donker, muf en onoverzichtelijk.
De oplossing werd gevonden in het inschakelen van een consortium van marktpartijen. Dit consortium verzorgt niet alleen het architectonisch ontwerp en de bouw, maar ook het onderhoud en beheer. In het contract zijn prestatieafspraken opgenomen. Dankzij deze Total Costs of Ownership-benadering ontstaat zekerheid over de kosten voor de verbouwing zelf en de twintig jaar nadien. De gemeente verstrekte het schoolbestuur een lening voor zijn deel van de kosten. Deze wordt afgelost vanuit de jaarlijkse rijksvergoeding, want de school ontvangt geen rekeningen meer voor onderhoud en energie.
Gemeente en schoolbestuur meldden zich voor deze innovatieve aanpak aan als pilot in het programma ‘School vol Energie’, onder begeleiding van kenniscentrum Platform31. Dit programma was onderdeel van de Green Deal Scholen van de rijksoverheid en maatschappelijke organisaties. Naast de verduurzaming leverde dat een plattegrond op met nieuwe ruimtes als een speellokaal en een leerplein. De centrale trap dient ook als tribune, speelelement en opbergruimte. De wildgroei van uitbreidingen aan de achterzijde heeft plaatsgemaakt voor een rustig, symmetrisch beeld. Het uiterlijk van het schoolgebouw is vrijwel identiek gebleven, conform de wens van de dorpsbewoners, maar van binnen heeft het een ware transformatie doorgemaakt.

Juryoordeel

In de onderwijswereld vraagt het creativiteit om tot aansprekende resultaten in de sfeer van het vastgoed te komen. De opdrachtgevers van De Leister Igge (de gemeente en het schoolbestuur) raakten alle aspecten van de opgave rond scholenrenovatie: onderwijsvorm, binnenklimaat, duurzaamheid, aanpak. Vooral de financieringsvorm is vernieuwend en voorbeeldstellend. De jury waardeert de manier waarop de opdrachtgevers hun handelingsruimte wisten te vergroten door andere partijen in stelling te brengen: de deelnemers van het consortium en de betrokkenen bij de pilot ‘Scholen vol Energie’. De architectuur oogt van buitenaf bescheiden. Dat verhult de grote installatietechnische stappen die zijn gezet.

Noordgevel en speelplein IKC De Leister Igge. Foto Mart Stevens
Noordgevel en speelplein IKC De Leister Igge

Deel via social media