Volkshuisvesting Arnhem wint de Gouden Piramide 2013
Op 30 november 2013 heeft minister Blok voor Wonen en Rijksdienst de Gouden Piramide 2013 uitgereikt aan Volkshuisvesting Arnhem. De woningcorporatie krijgt deze onderscheiding voor het project Modekwartier/100%XL in de Arnhemse wijk Klarendal. De Gouden Piramide werd in het Nieuwe Instituut in Rotterdam in ontvangst genomen door Gerrit Breeman (directeur) en Berry Kessels (manager wonen). Volkshuisvesting Arnhem eindigde van de 54 inzendingen op de eerste plaats.
Het project
Klarendal is een Arnhemse stadswijk die vanaf de jaren zestig zienderogen achteruit was gegaan. Samen met de gemeente en bewonersgroepen besloot de woningcorporatie Volkshuisvesting Arnhem in actie te komen en al snel ontstond het idee om de modesector aan te grijpen om Klarendal er weer bovenop te helpen. Terwijl de gemeente zorgde voor een hoogwaardige herinrichting van de openbare ruimte, richtte Volkshuisvesting zich op het aankopen en verbeteren van panden in de ooit bloeiende winkelstraten. Na een opknapbeurt werden ze verhuurd aan beginnende modeontwerpers, die beneden hun atelier konden inrichten en boven konden wonen. Blikvanger is Station Klarendal: het voormalige stationspostkantoor dat naar een prominente plek in de wijk is verplaatst nadat het in 125 stukken was gezaagd. Het biedt nu onderdak aan café-restaurant Goed. Naast Station Klarendal werd een designhotel gebouwd: Hotel Modez.
Partners: Gemeente Arnhem, Ondernemersvereniging DOCKS, Bewoners Klarendal.
Ontwerpers: K3 architectuur, Nexit architecten, Maak>architectuur, Hoogte Twee, VARIX, Gemeente Arnhem en Suzanne Mulder.
Uit het juryrapport
Door het aanspreken van deze verborgen kracht is een proces op gang gebracht dat de hele wijk enorm heeft vooruitgeholpen. (...) Daarbij was het van belang dat de opdrachtgever de keuze voor de mode als ‘vliegwiel’ heeft gekoppeld aan ingrepen die rechtstreeks op de bewoners waren gericht. (...)
Een indrukwekkend project, dat alleen tot stand kon worden gebracht door een opdrachtgever die visie paart aan bezieling. Volkshuisvesting Arnhem heeft laten zien dat het op basis van programmatische uitgangspunten mogelijk is een wijk er weer helemaal bovenop te helpen, en wel op een manier dat zowel de oorspronkelijke bewoners als de ‘culturele’ nieuwkomers – en uiteindelijk de hele stad – er profijt van hebben.
Publicatie
Het complete juryverslag en de uitvoerige beschrijving van de beste inzendingen van de Gouden Piramide 2013 staan in de publicatie 'Toegevoegde
waarde'.
Jury en overig genomineerden
Nausicaa Marbe, Olof Koekebakker (secretaris), Carolien Ligtenberg, Rudy Stroink, Tracy Metz, Frits van Dongen (vz), Sylvia Karres, Ad van der Aa, Andy Dritty
Rijksbouwmeester Frist van Dongen was voorzitter, zonder stemrecht.
Rudy Stroink voltooide in 1982 zijn studie bouwkunde aan de TU Delft. Na enige jaren in Los Angeles als projectontwikkelaar te hebben gewerkt, richtte hij in 1994 TCN op. Onder zijn leiding ontplooide TCN activiteiten in zeven landen, waarbij het in zeventig procent van de gevallen ging om de herontwikkeling van bestaand vastgoed. Sinds zijn terugtreden als CEO van TCN in 2010 manifesteert Stroink zich vooral als adviseur van publieke en private partijen met betrekking tot stedelijke ontwikkeling. Hij is onder meer voorzitter van de Nederlandse afdeling van het Urban Land Insitute, supervisor van de Ontwikkelingsmaatschappij van de provincie Utrecht en lid van het H-team van het Nationaal Programma Herbestemming.
Ad van der Aa studeerde HTS Bouwkunde, gevolgd door verschillende opleidingen op het gebied van bouwfysica en akoestiek. Hij werkt al ruim 25 jaar bij Cauberg-Huygen Raadgevende Ingenieur Raadgevende Ingenieurs, waar hij momenteel de functie van technisch directeur vervult. Tot zijn recente projecten behoren het nieuwe kantoor van Europol in Den Haag, de campus van de Koninklijke Marechaussee op Schiphol en het DeLaMar Theater in Amsterdam. Daarnaast is Van der Aa betrokken bij verschillende internationale onderzoeksprojecten en werkgroepen, waaronder de onderzoeksprogramma’s van het International Energy Agency (IEA) en de Europese Commissie.
Andy Dritty is opgeleid als docent economie. Na drie jaar te hebben gewerkt in het voortgezet onderwijs, werd hij in 2006 wethouder ruimtelijke ontwikkeling, grondzaken, economische zaken en financiën van de gemeente Landgraaf. Hij vertegenwoordigt Landgraaf in het dagelijks bestuur van de Stadsregio Parkstad Limburg, waar hij de portefeuille ruimte en wonen behartigt. Sinds 2008 is hij lid van de Commissie Ruimte en Wonen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). In zijn werk gaat zijn aandacht vooral uit naar vraagstukken die betrekking hebben op de demografie en de financierbaarheid van ruimtelijke ontwikkelingen in krimpgebieden.
Sylvia Karres studeerde landschapsarchitectuur aan de RHSTL in Boskoop en de academie van bouwkunst in Amsterdam. Na een tiental jaren bij het bureau B+B te hebben gewerkt, richtte zij in 1997 met Bart Brands het bureau Karres en Brands landschapsarchitecten op. Karres heeft in haar werk veel aandacht voor het integreren van stedenbouw, landschapsarchitectuur en architectuur. Recente projecten zijn het beeldkwaliteitsplan Groene Singel (Antwerpen, met TV MAKH), de Buitenplaats Trompenburg (’s-Graveland) en het ontwerp van de tuin van het Statens Museum in Kopenhagen. Daarnaast is zij supervisor voor de Westrand in Alkmaar en voor de uitbreiding van het snelwegennet tussen Schiphol, Amsterdam en Almere.
Carolien Ligtenberg is expert op het gebied van strategieën voor een duurzame stedelijke transformatie. Na haar studie bouwkunde aan de TU Delft en de ETSA in Barcelona werkte bij Michael Sorkin, Neutelings Riedijk, MVRDV en OMA. Ze heeft lesgegeven aan diverse architectuuropleidingen en ze was als opleidingsdirecteur en onderzoekpartner verbonden aan het Institute of Advanced Architecture of Catalonia (IAAC). In 2010 was ze een van de oprichters van het bureau MEST. In 2013 begon ze haar eigen bedrijf: bureau ZWIRT. Naast haar ontwerppraktijk neemt ze intensief deel aan het debat over maatschappelijke vraagstukken binnen het ruimtelijke domein en de beroepspraktijk.
Tracy Metz, van oorsprong Amerikaanse, is journalist en publicist. Ze schrijft voor NRC Handelsblad en de Groene Amsterdammer, is internationaal correspondent van het Amerikaanse tijdschrift Architectural Record en is als visiting fellow verbonden aan de Harvard Graduate School of Design. Ze is auteur van boeken als Snelweg > Highways in the Netherlands, PRET! Leisure en landschap en Zoet&Zout: Water en de Nederlanders. In 2007-2008 was zij lid van de Deltacommissie, die het rijk adviseerde over waterveiligheid in tijden van klimaatverandering. In 2012 kreeg Metz de Groeneveldprijs voor haar bijdrage aan het debat over de inrichting en de groene ruimte van Nederland.
Nausica Marbe is schrijver en journalist. Voor haar romandebuut Mandraga kreeg ze in 1999 het Charlotte Köhler Stipendium. Ze schrijft iedere vrijdag een column in de Volkskrant en levert wekelijks commentaar op het nieuws in het radioprogramma OBA Live van HUMAN. Voor de NOS bespreekt ze regelmatig de politiek in haar geboorteland Roemenië. Marbe schrijft beschouwingen over politiek en kunst in verschillende bladen en ze bespreekt fictie en non-fictie boeken voor Vrij Nederland en de Volkskrant.
Sander Boom en Roeland Geertzen (gemeente Culemborg)
Vanwege de cultuurhistorische en landschappelijke waarde van de Nieuwe Hollandse Waterlinie besloot de gemeente een geplande uitbreiding niet te laten doorgaan. Een in verval geraakt fort werd opgeknapt en het inundatielandschap weer zichtbaar gemaakt. Op initiatief van een bewonersgroep is het fort ontwikkeld tot een actieve en succesvolle ontmoetingsplek.
Partners: Stichting Werk aan het Spoel, Dienst Landelijk Gebied Oost, Waterschap Rivierenland, Staatsbosbeheer.
Ontwerpers: RAAAF l Atelier de Lyon, Gent en Monk Architecten, Restauratiearchitectuur BBM, RPS/BCC.
Bob van Twisk en Robert Linnekamp (gemeente Zaanstad)
Om de ruimtelijke samenhang, de sociaaleconomische structuur en het verblijfsgebied te verbeteren, is het stationsgebied van Zaandam grondig onder handen genomen. Door de karakteristieke architectuur heeft het gebied een uitgesproken identiteit gekregen, die zowel bewoners als bezoekers (waaronder veel toeristen) blijkt aan te spreken.
Ontwerpers: Soeters van Eldonk, WAM Architecten, DOK Architecten, Nunc, Scala Architecten, architectenbureau Butzelaar Van Son, Döll Atelier voor bouwkunst, Geurst en Schulze architecten, Heren 5 Architecten, Simon Sprietsma.
George Brugmans (IABR), Elma van Boxel en Kristian Koreman (ZUS)
Het jonge bureau ZUS gaf de aanzet voor een alternatieve strategie voor de stagnerende ontwikkeling van het Central District in Rotterdam. Een grote groep partners heeft zich hiertoe tijdens de Internationale Architectuur Biënnale Rotterdam 2012 verenigd in de Test Site Alliantie, met ZUS in de rol van curator. Het meest opvallende van de achttien deelprojecten is de deels opgetilde voetgangersroute (Luchtsingel) van Rotterdam Centraal naar de voormalige Hofpleinlijn. Een voorbeeld van 'spontane', bottom up gebiedsontwikkeling.
Partners: Codum, LSI project investment, Gemeente Rotterdam, IABR.
Ontwerp: ZUS.