Lemniskade Projecten wint met Patch22 de Gouden Piramide
Op 27 september 2018 heeft minister Ollongren van Binnenlandse Zaken de Gouden Piramide uitgereikt aan Lemniskade Projecten voor het woon-werkgebouw Patch22 in Amsterdam-Noord. De trofee werd in ontvangst genomen door de twee partners van Lemniskade: architect Tom Frantzen en bouwmanager Claus Oussoren. De Gouden Piramide is de tweejaarlijkse rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap in de architectuur en gebiedsontwikkeling.
Het project
Met Patch22 bewijzen Frantzen en Oussoren dat een hogere graad van duurzaamheid mogelijk is dan traditionele marktpartijen vaak veronderstellen. Het gebouw is niet alleen duurzaam in zijn materiaalgebruik en installaties, het is ook optimaal flexibel. Woningen kunnen zonder aanpassingen aan het casco worden samengevoegd of gesplitst, of omgebouwd naar bedrijfsruimten. Volgende bewoners kunnen een appartement geheel opnieuw indelen, bijvoorbeeld door de entree, de keuken en het sanitair te verplaatsen. Patch22 is het eerste project van Lemniskade.
Patch22 
Interieur woning 
Standaard verdieping met en zonder scheidingswanden
Het juryoordeel
De jury is onder de indruk van de inventiviteit en het geduld waarmee Frantzen en Oussoren afrekenden met alle belemmeringen die ze ondervonden bij de realisatie van hun ideaal – technisch, juridisch en financieel. De opdrachtgevers bleven trouw aan hun ideeën en wisten ze tot het uiterste door te voeren. Dat was mede mogelijk doordat Frantzen de rollen van risicodragend ontwikkelaar en architect combineerde. Rijksbouwmeester en juryvoorzitter Floris Alkemade: “Het project van Lemniskade geeft kracht en geeft energie. Het geeft hoop voor de toekomst. Zeker nu de bouw zich weer opmaakt voor hoge productiecijfers, is aandacht voor deze bevlogen en vasthoudende invulling van het opdrachtgeverschap hard nodig.”
Publicatie en documentaire
De beste inzendingen van de Gouden Piramide 2018 worden uitvoerig beschreven in het 160 pagina’s tellende boek ‘Stofgoud’, kosteloos te verkrijgen door een mail te sturen naar het contactmailadres.
Jury en overig genomineerden
v.l.n.r. voor: Eric Alink, Annette Marx, Petra Rutten, midden: Pieter Jannink, Tanja Klip-Martin, Peter Veenstra, Peter Paul Witsen, boven: Floris Alkemade, Floor Milikowski.
Floris Alkemade (voorzitter zonder stemrecht) is architect en stedenbouwkundige. In september 2015 is hij benoemd tot Rijksbouwmeester. In 1989 trad hij toe tot het architectenbureau OMA (Office for Metropolitan Architecture), waar hij in 2001 partner werd. Sinds 2008 heeft Alkemade zijn eigen bureau FAA, met standplaats Sint-Oedenrode en vestigingen in Brussel en Parijs.
Eric Alink is stadschroniqueur van Den Bosch. In opdracht van de gemeente, maar inhoudelijk onafhankelijk, schrijft hij over wat zich in de stad afspeelt. Daarnaast is hij zelfstandig gevestigd journalist en tekstschrijver. Onder zijn opdrachtgevers bevinden zich veel culturele instellingen, waaronder het Theaterfestival Boulevard.
Pieter Jannink is stedenbouwkundige en was 20 jaar geleden mede-oprichter van het bureau Must, waar hij nog steeds werkt. Zijn werk beslaat alle schaalniveaus, met accenten op de stedelijke transformatie en het strategisch regionaal ontwerp, waarbij ook het procesontwerp zijn aandacht heeft. Jannink is als gastdocent onder meer verbonden aan de Amsterdamse Academie van Bouwkunst.
Tanja Klip-Martin was als gedeputeerde van de provincie Drenthe in 2010 genomineerd voor de Gouden Piramide, met de uitbreiding van het Drents Museum. Zij is nu dijkgraaf van het waterschap Vallei en Veluwe en ze zit namens de VVD in de Eerste Kamer. Eerder was zij wethouder in Coevorden. Klip-Martin is kunsthistoricus.
Annette Marx was bijna 30 jaar geleden mede-oprichter van het bureau Marx & Steketee Architecten. Dit Eindhovense bureau is gespecialiseerd in het gebouwde erfgoed: restauratie, uitbreiding en hergebruik. Naast haar werk als architect is zij onder meer gastdocent bij Heritage & Architecture aan de TUDelft en voorzitter van de Commissie Welstand en Erfgoed in de gemeente Venlo.
Floor Milikowski is zelfstandig onderzoeksjournalist en programmamaker, met speciale aandacht voor stedelijke en ruimtelijke ontwikkeling en stedelijke cultuur. Ze heeft meerdere reeksen verhalen rond deze thema’s gepubliceerd in de Groene Amsterdammer. In februari 2018 verschijnt bij Atlas Contact haar boek ‘Van wie is de stad’. Sinds 2017 is ze bestuurslid van de Stichting Rotterdam-Maaskant.
Petra Rutten is sinds 2017 directeur wonen bij Frame Vastgoed. Frame is een risicodragende belegger/ontwikkelaar, gespecialiseerd in binnenstedelijk vastgoed, die voornamelijk actief is in Rotterdam. In 2011 was ze namens Proper-Stok genomineerd voor de Gouden Piramide met de gebiedsontwikkeling van de Rotterdamse wijk Katendrecht, samen met twee andere partijen. Ze werkte ook voor Heijmans en Van Wijnen.
Peter Veenstra richtte in 2006 het bureau Lola landscape architects op, als een van drie partners. Het is een bureau voor ‘progressieve landschapsarchitectuur’. Zowel bij het ontwerp van openbare ruimten als in de benadering van grotere landschappen, onderscheidt het zich met een onderzoekende aanpak. In 2013 ontving Lola de Maaskantprijs voor jonge architecten.
Een melkveehouder legde op eigen grond een landgoed aan, nadat zijn zoon het boerenbedrijf had overgenomen. Hij verhoogde de natuurwaarde, onder meer door een nieuw beekdal te graven, en ontsloot het landschap voor het publiek. Het nieuwe woonhuis sluit door ligging, oriëntatie en het gebruik van lokale materialen perfect aan op de omgeving. Met 20 hectare heeft het landgoed een flinke omvang. Het particuliere initiatief staat model voor een nieuwe generatie landschapsontwikkeling in het Twentse coulisselandschap.
De documentaire over het Landgoed Valkenburg bekijkt u hier.
Beeld: © Harmen de Jong
In een voorheen verwaarloosd gebied net buiten de historische binnenstad, staat nu een multifunctioneel complex met onder meer een hogeschool, een bibliotheek, een filmhuis, woningen en winkels. Voorzieningen als de filmzaal en de bibliotheek worden door verschillende gebruikers gedeeld. Verbetering van de openbare ruimte maakt deel uit van het project. Ligne toont de waarde van integraal opdrachtgeverschap met een lange adem. Het is een rijk project met een belangrijke stedenbouwkundige belofte voor het centrum van Sittard.
Bekijk hier de documentaire over Ligne.
Beeld: © Harmen de Jong
Een jezuïetenorde nam een bouwplan over van een marktpartij, nadat het was gestrand in de crisis. De jezuïeten hadden nieuwe huisvesting nodig na verkoop van hun klooster aan de universiteit. Ze vormden de luxe appartementen uit het eerdere bouwplan om tot een woonzorggebouw dat past bij hun ingetogen levenshouding, maar waar ook andere bewoners zich welkom voelen. Met onder meer een publiek toegankelijk park en buurtrestaurant wil de opdrachtgever de sociale structuur in de omgeving versterken.
De documentaire over Kloostertuin Brakkenstein kijkt u hier.
Beeld: © Harmen de Jong
Een zorginstelling werpt zich op als gangmaker in de transformatie van een voormalige scheepswerf in Vlissingen. De zware plaatwerkerij biedt nu onderdak aan een verpleeghuis. Het gebouw bleek dermate aangetast dat het vanuit de staalconstructie en het dak opnieuw moest worden opgebouwd. Ertegenaan staat een nieuwbouwcomplex met zelfstandige appartementen, deels voor psycho-geriatrische patiënten. De opdrachtgever voegt betekenis toe aan het industriële erfgoed en houdt dankzij de locatiekeuze het contact tussen de bewoners en de stad in stand.
Bekijk hier de korte documentaire over Scheldehof.