“Het hele proces met de jury – van de samenstelling tot en met het met elkaar op reis gaan om de gesprekken met de genomineerde opdrachtgevers te voeren – zit op een consistente manier in elkaar. Het gesprek over wat goed opdrachtgeverschap is en welke lijnen de jury daarin ziet, wordt op deze manier goed gefaciliteerd. Ik merk ook dat het voeding geeft aan de vraagstukken die ik zelf als architect en Rijksbouwmeester op mijn pad vindt. Tijdens de twee dagen dat de juryleden met elkaar onderweg zijn, zie ik dat ze openstaan voor de visies van de anderen en die ook betrekken op hun eigen perspectief – dat is mooi om te zien.
Jury 2022 
Jury 2024
Persoonlijke betrokkenheid
Uiteindelijk gaat het er bij de Gouden Piramide over hoe opdrachtgevers vanuit hun rol ook echt persoonlijk betrokken raken bij een opgave en bereid zijn om daar langdurig aan bij te dragen. Dat is de rode draad, niet alleen van de winnaars maar ook van de genomineerden. Als ik kijk naar een project als dat in Blije aan de Friese waddenkust (Terp fan de takomst, red.), dat waren onbezoldigde burgers die een grote betrokkenheid bij hun direct leefomgeving hebben. Ik zag het ook bij de winnaar in 2022, de voorzitter van de stichting die het Holocaust-Namenmonument in Amsterdam na 20 jaar heeft weten te realiseren. Overigens zit daar ook een potentiële schaduwkant aan, dat er een alleenheerschappij aan de kant van de opdrachtgever ontstaat en alles voor zijn idee moet wijken – ook letterlijk. Een goede opdrachtgever ziet in dat er ook andere belangen zijn in de leefomgeving en dat het gaat om balanceren tussen het eigen belang en het algemeen belang. En is bereid om daar naar te luisteren.
Winnaar 2022, Stichting Nederlands Auschwitz Comité met Nationaal Holocaust Namenmonument
In de betrokkenheid van een opdrachtgever speelt ook de factor tijd een rol. Ik geloof niet dat wanneer je er even een paar jaar bij zit, je een voorname rol kunt spelen. Om de simpele reden dat die processen altijd veel langer duren. Een andere belangrijke kwaliteit is dat je kunt samenwerken met andere mensen en andere disciplines – ook in de tijd gezien. Een goede opdrachtgever ziet in dat hij aan de voorkant bijvoorbeeld meer visionaire ontwerpers nodig heeft en dat er in een latere fase ook ontwerpers nodig zijn die het project volhoudbaar kunnen uitvoeren, in samenwerking met de partijen die daarvoor zijn. Een opdrachtgever die dat inziet, komt vooruit – en heel ver.
Ruimtelijke kwaliteit
Ik ben voor de editie 2026 heel benieuwd welke lijn de jury gaat ontdekken in de inzendingen. Gaat het over nieuwbouw, over gebiedsontwikkeling, over de inzet van bestaande bouw, over de ontwikkeling van een nieuwe bouwcultuur? Dat moet allemaal blijken. Een ding is duidelijk: we krijgen een goede doorsnede te zien van wat er in Nederland gebeurt. De inzichten die daaruit ontstaan, worden gedeeld, onder meer met een uitgebreide publicatie. Daarbij ben ik me ervan bewust dat beleid voor ruimtelijke kwaliteit in Den Haag geen status aparte heeft, ook al heeft Nederland daar een zekere traditie in. Elke ambitie moet nu eenmaal bevochten worden, dat zie je bijvoorbeeld net zo goed in de discussie over stikstof en de toekomst van de landbouw. Maar ook voor ruimtelijke kwaliteit hebben we goede pleitbezorgers nodig; ik zie in dat verband bij de Gouden Piramide opdrachtgevers die een balans weten te vinden tussen hun eigen belang en het collectieve belang. Zij realiseren meer dan sec een vastgoedopgave maar hebben oog voor de bredere maatschappelijke impact van hun project. Dat is interessant.
Winnaar 2024, Vakschool Nimeto wint met Nimeto maakt Ruimte
Draait het om project of proces?
Waar veel juryleden over spreken, is het onderscheid tussen project en proces: wat is nu bepalend? In mijn ervaring is het uiteindelijk het fysieke resultaat wat telt en geldt. Daar moet de samenleving het mee doen. Maar het is wel de vraag of opdrachtgevers in toenemende mate een rol willen spelen in de fase ná de oplevering. In dat kader vind ik de rol van beheercoöperaties bijvoorbeeld een interessante. Ik ben benieuwd of die langere betrokkenheid ook bij andere vormen van project- en gebiedsontwikkeling kan gaan gelden. Daarmee wordt het eigenaarschap van een project op een andere manier ingevuld en krijgt het begrip ‘proces’ ook een andere lading. Niet alleen van hoe je tot realisatie komt, maar ook wat er in de tijd erna gebeurt.”