Peter van der Gugten maakte deel uit van de Gouden Piramide-jury in 2015, met als medejuryleden Xandra Schutte, Enno Zuidema, Judith Lekkerkerker en Hetty Klavers. Voorzitter was toenmalig rijksadviseur Eric Luiten en jurysecretaris Olof Koekebakker. Ontwikkelaar Schipper Bosch won met Industriepark Kleefse Waard en Arnhem en liet vier genomineerden achter zich: Kustwerk Katwijk van Hoogheemraadschap van Rijnland en gemeente Katwijk, De Heerlijckheid Diepenhiem van Kunstvereniging Diepenheim, Drentsche Aa-gebied van Staatsbosbeheer Drenthe en Havenkwartier Deventer van verschillende opdrachtgevers.
Groen in de stad
‘Voor mij betekende deelname aan de jury een bevestiging van mijn idee dat het opdrachtgeverschap behoorlijk divers is. En daarmee de soorten projecten: van natuur tot met puur stedelijk. Het niveau was erg hoog, bijvoorbeeld met Katwijk dat een enorm positieve impact had op de omgeving. Maar ook de inrichting van het Drentsche Aa-gebied. Het was de tijd dat landschap en stedenbouw veel meer in combinatie werden opgepakt. Mensen als Adriaan Geuze en Edzo Bindels van West8 waren opgeschoven vanuit de landschapsarchitectuur naar de stad. Dat zien we in de huidige tijd weer heel sterk terug, met de discussies over hittestress en vergroening in de stad. En daar speelt de gezondheidsdiscussie ook doorheen, inclusief de aandacht voor onze voedselproductie. Ik weet het zelf van Rotterdam, Waar de wijken heel erg steenachtig zijn en weinig groen hebben. Zo’n gebiedsontwikkeling als Hart van Zuid waar we met Heijmans nu aan werken: daar pakken we echt elke mogelijke plek aan om bomen en ander groen toe te voegen en met het groen geïntegreerd in het vastgoed. Dit heeft een heel andere dimensie gekregen dan pakweg tien jaar geleden.
Delen van ambities
Ik probeer zelf betrokken te blijven bij projecten, daardoor blijf je als opdrachtgever zelf ook leren. Je vernieuwt je gedachten. Het nemen van een besluit wordt anders wanneer je het project goed kent. Uiteraard moet je ook naar risico’s en dergelijke kijken, maar het gaat toch vooral om de ambitie die je zelf hebt en deze te delen met anderen. Wat wil je met een project bereiken? Wat willen we toevoegen? En daarbij zijn de goede opdrachtgevers de partijen die integraal durven denken. Dus niet alleen nieuwe infra aanleggen maar ook gelijk het groen daarin meenemen. In de Gouden Piramide zag ik dat ook terug. Want neem Katwijk: wie gaat er nu in een kwetsbaar duinlandschap een parkeergarage realiseren? Dat plan was zijn tijd vooruit: juist door de complexiteit op te zoeken, lukte het. In de jaren 80 van de vorige eeuw had men er gewoon een garage neergezet. Nu is er gekozen om de parkeergarage onder het duinlandschap te bouwen en zoiets lukt alleen als een aantal mensen zich daarvoor hard maakt. Zij formuleren samen de ambitie. Dat kan een A4tje zijn, als het maar de essentie pakt.
Kleine initiatieven, grote impact
Ik vind de aanpak van de Rijkswerf in Den Helder, in combinatie met het stadscentrum, daar eveneens een goed voorbeeld van (genomineerd voor de Piramide in 2020, red.). De minister van Defensie bepaalde wat daar gebeurde, de gemeenteraad voelde zich aan de kant gezet. Met de oprichting van projectorganisatie Zeestad is dat doorbroken en zijn er allerlei bijzondere projecten in gang gezet. Kleine initiatieven kunnen daarbij een grote impact hebben, zoals de bibliotheek die in Den Helder is gemaakt en uitgeroepen werd tot de beste van de wereld. Dat doet heel veel voor het zelfvertrouwen van en in de stad. Bij Katendrecht hetzelfde verhaal; ik kijk er dagelijks op uit. Dat heeft ook 10 tot 15 jaar geduurd voor de eerste successen aldaar konden worden gevierd, zoals Fenix Food, Walhalla theater en Verhalenhuis Belvédère. En nogmaals, daar speelt een continue betrokkenheid van mensen een belangrijke rol. Tot en met het kleinste detail. Ik vind het bijvoorbeeld heel belangrijk dat bij een project de juiste stenen en de goede voegen worden gekozen. Als ik dat dan in een stuurgroep zeg, kijken de anderen me eerst wat glazig aan. Maar een paar jaar geleden maakte ik mee dat ook zij met me mee gingen naar de bouwplaats om daar naar proefmuurtjes te kijken. En iedereen vond het leuk. Daar gaat het om, samen dingen maken die lang mee gaan en waar iedereen enthousiast van wordt.
Betrek de mensen
Ik zie de laatste tijd dat de sociale pijler en de fysieke pijler In combinatie opgepakt worden en dat is een goede zaak. Met daarbij serieuze pogingen om de mensen in de wijken er meer bij te betrekken, zoals te zien bij de Burgerraad die nu geïnstalleerd wordt voor het Nationaal Programma Rotterdam Zuid. Om hopelijk mensen meer het gevoel te geven dat ze erbij horen en ertoe doen. Vanuit onze kant kunnen we daaraan bijdragen door bijvoorbeeld consequent gemengde programma’s in wijken te maken. In de Tweebosbuurt in Rotterdam ging het daarop fout: wel slopen maar geen sociaal programma terugbouwen. En daarnaast ook vol inzetten op het niet-wonen: het onderwijs, het in de wijk houden van de ondernemers ter plekke, de goede zorgvoorzieningen. Het is allemaal van belang om de leefbaarheid op peil te houden.’
De jury, v.l.n.r. Peter van der Gugten, Xandra Schutte, Enno Zuidema, Judith Lekkerkerker, Eric Luiten (voorzitter), Hetty Klavers en Olof Koekebakker (secretaris)